Grip op AI en een sociaal medium voor nieuws: twee tools uit de SVDJ Incubator

In dit artikel:

Deelnemers aan de SVDJ Incubator 2026 werken aan twee digitale hulpmiddelen die nieuwsmedia meer controle moeten geven over hun relatie met publiek en technologie. Dataspecialist Jelle Kamsma ontwikkelt een contentpijplijn waarmee uitgevers voorwaarden kunnen stellen aan het gebruik van hun artikelen door AI-taalmodellen. Zo kunnen zij bepalen dat een chatbot de bron moet vermelden, alleen een samenvatting mag tonen of pas na betaling toegang krijgt tot de volledige tekst.

Volgens Kamsma scrapen AI-bedrijven momenteel zonder toestemming nieuwsartikelen, ook stukken achter een betaalmuur. Uitgevers proberen dit tegen te houden met botblokkades, maar bots doen zich vaak voor als gewone browsers of wisselen van IP-adres. Daardoor ontstaat een lastig evenwicht: strengere blokkades kunnen ook nuttige zoekmachines buitensluiten. Naast technologie is daarom wetgeving nodig die transparantie verplicht over het doel van scrapers. Kamsma wil vooral kleinere, onafhankelijke uitgevers helpen, die minder middelen hebben dan concerns als DPG Media en Mediahuis.

De tool kan volgens hem bovendien bijdragen aan een nieuw verdienmodel. AI-systemen zouden namens gebruikers journalistiek kunnen selecteren en daarvoor kleine bedragen aan verschillende uitgevers betalen. Een gebruiker zou bijvoorbeeld een maandelijks budget kunnen instellen voor nieuws uit de hele wereld. Omdat bots die betalingen uitvoeren geen menselijke drempel ervaren, kan dit volgens Kamsma nieuwe mogelijkheden bieden voor micropayments.

Consultant Laurens Hof werkt intussen aan een sociaal medium dat door nieuwsorganisaties zelf kan worden ingericht. Het moet media minder afhankelijk maken van Amerikaanse technologiebedrijven, waarvan algoritmes vooral op winst en langdurige gebruikersbinding zijn gericht. Op het platform kunnen uitgevers eigen nieuwsfeeds samenstellen, terwijl een rapportage- en moderatietool inzicht geeft in populaire artikelen, gesprekken en sentimenten op het netwerk.

Het medium draait op de open infrastructuur van Bluesky. Door het open protocol kunnen onderdelen later worden overgebracht naar andere toepassingen en kunnen nieuwsorganisaties uiteindelijk zelf de dienstverlening beheren. De initiatiefnemers kiezen daarom voor een modulaire opzet, maar moeten nog onderzoeken of uitgevers daadwerkelijk bereid zijn die verantwoordelijkheid op zich te nemen.