Grijpt het kabinet in bij koopkrachtverlies? Oppositie mag maandag aanschuiven bij Jetten

In dit artikel:

De Nederlandse economie blijft volgens het Centraal Planbureau (CPB) groeien, ondanks de gevolgen van de oorlog in Iran. Voor 2026 wordt een groei van 1,4 procent verwacht en voor 2027 1,2 procent. De machine-industrie profiteert onder meer van de vraag uit de chipsector en de ontwikkeling van kunstmatige intelligentie. Ook consumentenbestedingen en hogere overheidsuitgaven ondersteunen de groei.

Voor huishoudens is het vooruitzicht minder gunstig. De eerder geraamde koopkrachtstijging van 1,4 procent dit jaar is bijgesteld naar 0,6 procent. In 2027 daalt de koopkracht naar verwachting met 0,3 procent, voor het eerst sinds 2022. Vooral duurdere brandstof en energie, veroorzaakt door de oorlog, spelen daarbij een rol. Hogere cao-lonen vangen een deel van die stijgende kosten op. Daarnaast wil het kabinet in 2027 nieuwe belastingen invoeren, waaronder een bijdrage voor de oplopende defensie-uitgaven.

Gepensioneerden vormen een uitzondering. Zij gaan er gemiddeld 1,1 procent op vooruit in het lopende jaar en nog eens 0,5 procent in 2027. De overgang van miljoenen pensioenen naar het nieuwe stelsel leidt vaak tot een eenmalige extra verhoging. In eerdere jaren bleven ouderen juist achter doordat indexatie nauwelijks mogelijk was.

Of het kabinet gezinnen met aanvullende maatregelen gaat helpen, is nog onzeker. Minister van Financiën Eelco Heinen (VVD) wil daar voorlopig weinig over zeggen, omdat de begroting voor de komende periode nog moet worden opgesteld. Premier Rob Jetten voert vanaf maandag gesprekken met oppositiepartijen, die naar verwachting zullen pleiten voor compensatie. Een parlementaire meerderheid voor de begroting staat niet vast.

De overheidsfinanciën bieden mogelijk beperkte ruimte. Het tekort wordt geraamd op 2,8 procent van het bruto binnenlands product in 2026 en 2,1 procent een jaar later. Het CPB rekent bovendien op 9,1 miljard euro aan uitgaven die niet worden gerealiseerd, terwijl Heinen ervan uitgaat dat dit geld wel wordt besteed. Het planbureau adviseert geen brede steun voor alle huishoudens, maar gerichte hulp aan lagere inkomens met hoge energiekosten, bijvoorbeeld via het noodfonds energie. De droogte heeft volgens het CPB voorlopig weinig invloed op de groei.