Griekse rechter bepaalt: ngo's hoeven financiers niet meer openbaar te maken

In dit artikel:

De Griekse Raad van State heeft belangrijke onderdelen van het omstreden register voor ngo’s in de migratiesector ongeldig verklaard. Organisaties mogen niet langer algemeen worden verplicht om de identiteit van hun financiers en donateurs op hun website te publiceren. Ook mag het ministerie van Migratie en Asiel niet naar eigen inzicht bepalen welke organisaties uit het register worden geweerd. Volgens de hoogste bestuursrechter zijn deze regels in strijd met de Griekse grondwet en de vrijheid van vereniging.

Het register zelf blijft bestaan. Griekenland mag organisaties die in opvanglocaties werken of staats- en EU-financiering ontvangen in beginsel verplichten zich te registreren. Wel sneuvelden verschillende voorwaarden die aan die registratie waren gekoppeld. Ook de regel dat een geschrapte ngo twee jaar lang niet opnieuw kon worden ingeschreven, werd in principe ongeldig verklaard. Daarnaast oordeelde de rechter dat er onvoldoende wettelijke basis was om de registratievoorwaarden voor individuele medewerkers, leden en partners via een ministerieel besluit vast te leggen.

Over enkele andere bepalingen vraagt de Griekse rechter advies aan het Hof van Justitie van de Europese Unie. Het gaat onder meer om regels die registratie kunnen blokkeren wanneer een bestuurder wordt vervolgd voor een misdrijf, nog voordat er een veroordeling is. Ook een definitieve veroordeling wegens laster kan gevolgen hebben voor registratie. Het EU-Hof moet beoordelen of zulke regels verenigbaar zijn met de vrijheid van vereniging en met de Europese privacyregels voor strafrechtelijke persoonsgegevens.

Vluchtelingenorganisaties Refugee Support Aegean en HIAS Greece noemen de uitspraak een belangrijke overwinning na jarenlange procedures tegen het register, dat sinds 2020 onder vuur ligt. HIAS vindt dat het systeem de overheid te veel ruimte gaf om te bepalen welke organisaties in de migratiesector mochten werken. De volledige motivering van de uitspraak was bij de bekendmaking nog niet gepubliceerd.

Ook de Europese Commissie had Griekenland eerder gevraagd de registratie-eisen te versoepelen. Hoewel Athene dit jaar enkele documenten schrapte en de registratieplicht beperkte, bleef volgens Brussel te veel beoordelingsruimte voor de overheid bestaan. De uitspraak trekt nu een eerste duidelijke grens: registratie is toegestaan, maar een algemene publicatieplicht voor financiers en donateurs gaat te ver.