Gratis loodchecks in Amsterdamse tuinen: 'De bewoners schrokken wel van de uitkomst'

In dit artikel:

In Amsterdam blijkt uit ruim 8.000 door de gemeente onderzochte tuinen dat loodvervuiling vaker voorkomt dan veel bewoners denken: 39% van de geteste tuinen is schoon, 44% valt in de categorie ‘matig’, en 17% — ongeveer één op de zes — heeft een te hoge loodconcentratie en krijgt het oordeel ‘slecht’. De gemeente biedt sinds vier jaar gratis loodchecks aan in wijken waar vervuiling verwacht wordt, vooral oudere buurten en historische kernen (van Osdorp tot Holysloot, van Weesp tot Nieuwendam). Amsterdammers kunnen nog tot eind mei een onderzoek aanvragen.

Lood is vooral gevaarlijk voor jonge kinderen (tot circa 7 jaar) omdat het de hersenontwikkeling kan beschadigen; de checks moeten voorkomen dat kinderen het metaal via handen en aarde binnenkrijgen. Een inspectie duurt een halfuur: een adviseur boort verschillende monsters, meet met een röntgenapparaat en laat de resultaten corrigeren voor vocht om tot een droge-stofwaarde te komen. Als referentie hanteert de gemeente 370 milligram lood per kilo droge grond als grens voor ‘slecht’. In enkele tuinen werden al uitschieters gemeten van rond 800–900 mg/kg.

Oorzaken van de vervuiling zijn vaak historisch: kleine werkplaatsjes aan huis, loodhoudende verf en vroeger gebruikt lood in benzine. Ook aangevoerde puin- en grondlagen bij stadsverhogingen kunnen verontreiniging meegebracht hebben. De vervuiling kan zeer lokaal zijn — soms slechts rond plekken waar oude verflagen zijn verwijderd — waardoor gerichte maatregelen mogelijk zijn.

Adviezen variëren van eenvoudig tot ingrijpend. Kleine risico’s zijn te beperken door de vervuilde grond af te dekken met een laag schors, houtsnippers of kunstgras, waardoor direct contact en inhalatie van verontreinigde stof wordt verkleind. Grond afgraven en vervangen is effectief maar kan duur zijn, zeker bij moeilijk bereikbare binnenhoven; de gemeente biedt daarom een subsidie die 50–80% van de kosten dekt en organiseert keukentafelgesprekken om bewoners te begeleiden. Er bestaat geen wettelijke verplichting om te saneren; de gemeente raadt aan werkzaamheden te combineren met andere tuin- of funderingsrenovaties.

Het gratis aanbod heeft volgens de gemeente vooral gezorgd voor bewustwording bij bewoners — precies dat inzicht is de belangrijkste winst, omdat bewoners hun tuingebruik en eventuele risico’s daarop kunnen aanpassen. Bewoner Bert van Herk (72), die zijn tuin liet controleren, neemt de uitkomst rustig: “Ik ga hier nooit meer weg.”