Gratis kraanwater in de horeca: 'Een gevoelig onderwerp'
In dit artikel:
In Italië weigerde een hotel onlangs een toeriste kraanwater te geven tijdens het diner en bood alleen een fles mineraalwater van 7 euro aan; de rechter bevestigde dat het hotel dit mocht weigeren. Dat incident staat in schril contrast met de Nederlandse situatie, waar de kernvraag meestal niet is of kraanwater geleverd kan worden, maar of horecazaken daar kosten voor mogen rekenen.
In Nederland bestaat geen wettelijke plicht om gratis kraanwater te serveren. Restaurants, cafés en hotels beslissen zelf of ze gratis water schenken, een bijdrage vragen of uitsluitend flessenwater aanbieden. Brancheorganisatie Koninklijke Horeca Nederland (KHN) legt uit dat die keuze vaak voortvloeit uit de ondernemersvisie: sommige plekken zien gratis water als service, andere willen bewust voor flessenwater kiezen. Ondernemers die kosten rekenen noemen vaak de bediening, het gebruik van glaswerk en afwas als rechtvaardiging; soms gaat de opbrengst naar een goed doel. Wanneer er wordt gevraagd voor kraanwater, vermelden veel zaken dat tegenwoordig duidelijk op de menukaart en geven ze uitleg over de keuze.
Het onderwerp leeft bij consumenten; een voorbeeld is de website Fair Tapwater, waar bezoekers cafés en restaurants kunnen delen die gratis of betaalbaar kraanwater aanbieden. Uit een praktijkvoorbeeld blijkt dat sommige restaurants, zoals Alberts in Amersfoort, standaard gratis kraanwater geven uit serviceoverwegingen — al bestelt het merendeel van de gasten alsnog een flesje plat of bruisend.
In andere Europese landen gelden strengere regels: in Frankrijk zijn restaurants sinds 1967 verplicht gratis kraanwater te schenken bij een maaltijd, met sinds 2023 de eis dat dat recht zichtbaar wordt gecommuniceerd. In Engeland en Wales moeten gelegenheden met drankvergunning gratis kraanwater aanbieden op verzoek, al mogen zij eventueel kosten rekenen voor het glaswerk.
Kortom: in Nederland is kraanwater van hoge kwaliteit en de praktijk verschilt per zaak; het loont om bij twijfel vooraf op de menukaart te kijken of even te vragen.