'Gouden ticket' voor criminelen: KvK schrijft opnieuw duizenden dubieuze bedrijven in
In dit artikel:
De Kamer van Koophandel (KVK) ziet doorlopende problemen met mogelijk criminele bedrijfsinschrijvingen, toont door RTL Nieuws opgevraagde data. Ondanks dat de KVK bedrijven wettelijk moet registreren en vorig jaar al waarschuwde voor duizenden verdachte inschrijvingen per jaar, ontbreekt momenteel volgens de organisatie de juridische bevoegdheid om een inschrijving bij twijfel te weigeren. Sinds die waarschuwing voert de KVK wel gesprekken met het ministerie van Economische Zaken over strengere controles, maar concrete veranderingen blijven uit.
Baliemedewerkers signaleerden vorig jaar 3.728 gevallen waarin bij het oprichten van een onderneming vermoedens van criminele intentie bestonden — circa 500 meer dan het jaar daarvoor. Over een periode van vijf jaar staat in de cijfers een totaal van ongeveer 17.000 dubieuze inschrijvingen. De KVK benadrukt dat onzorgvuldige registratie criminelen een handige dekmantel biedt: een handelsregister‑inschrijving vergemakkelijkt toegang tot bankrekeningen en kan gebruikt worden om fraude of witwaspraktijken te verbergen.
Criminologen en opsporingsdiensten leggen uit waarom dit problematisch is. Volgens Jimmy Maan (Avans Hogeschool) dienen schijnbedrijven niet alleen om geld te verplaatsen, maar ook om leveranciers te bedriegen of om (schijnbaar legitiem) gevoelige goederen en chemische stoffen te bestellen die kunnen worden ingezet bij drugproductie. Daarbij treedt ook vaak infiltratie op: criminele netwerken gaan ‘in partnerschap’ met normale ondernemers of dwingen hen mee te werken via chantage en geweld, met reputatieschade, klantenverlies en soms bedreigingen of aanslagen tot gevolg.
Een concreet voorbeeld is een toko in Rotterdam die tussen 2020 en 2024 functioneerde als ondergrondse bank; bij politieonderzoek werd ruim 51 miljoen euro aan verdachte transacties aangetroffen. De eigenaren kregen in januari meerdere jaren celstraf en hoge boetes voor witwassen en deelname aan een criminele organisatie.
De omvang van de problematiek wordt ook financieel zichtbaar: de Financial Intelligence Unit nam in de afgelopen vijf jaar bijna 600.000 meldingen van ongebruikelijke transacties in behandeling — samen ruim 100 miljard euro, meer dan een verdubbeling ten opzichte van de voorgaande periode. RTL Nieuws verwerkt deze gegevens in de Onderwereldkaart, waarin gemeenten worden vergeleken op risico’s van ondermijning met indicatoren zoals verdachte geldstromen, veroordeelde bestuurders en bedrijfsdata van bronnen als Zicht op Ondermijning en GraydonCreditsafe.