Google kwam alle boeken van de monnik inscannen

In dit artikel:

Tijdens Zomergasten toont Marleen Stikker een fragment over Google, dat wereldwijd boeken opkoopt en digitaliseert. In een afgelegen Spaans klooster reageert een oude monnik aanvankelijk enthousiast: eindelijk toont iemand interesse in hun boeken. Wanneer de interviewer vraagt of Google daar geen misbruik van kan maken, valt hij stil. Die sprakeloosheid staat centraal in het essay.

De schrijver verbindt het fragment met een discussie van geschiedenisstudenten over het kwijtschelden van Afrikaanse schulden. Hoewel zij erkennen dat Afrika door ongunstige leningen, grondstoffenwinning en westerse machtsverhoudingen is benadeeld, vinden ze ‘eerlijkheid’ geen geschikt criterium en verschuilen ze zich achter het argument dat de wereldeconomie nu eenmaal zo werkt. Ook een Ghanese queen mother krijgt geregeld mannen over de vloer die haar land willen kopen. Als ze hun aangeboden auto weigert, proberen ze haar met een grotere auto over te halen.

De schrijver hekelt dit vroegtijdige cynisme: jongeren doen alsof uitbuiting en ongelijkheid onvermijdelijk zijn, terwijl ze nog weinig levenservaring hebben. Zelf ging de schrijver geschiedenis studeren om te begrijpen hoe de wereld werkt, maar ontdekte dat grote historische conclusies vaak op beperkte en onzeker bewijsmateriaal berusten.

Cynisme wordt vaak als een ouderdomskwaal gezien, maar volgens de schrijver is de monnik niet cynisch geworden. Zijn blijvende onvermogen om een antwoord te geven op de menselijke hebzucht drukt eerder morele verbijstering uit. Juist daarom ervaart de schrijver het fragment als intiem en troostend: de sprakeloze monnik laat zien dat niet alles onmiddellijk verklaard of aanvaard hoeft te worden.