Google en Microsoft verzwijgen energiegebruik van hyperscale-datacenters voor overheid
In dit artikel:
Doctoraalonderzoeker Marloes de Valk stuitte op een pijnlijke paradox: terwijl de EU in 2023 nieuwe regels (de EED) invoerde die grote bedrijven — waaronder datacenters — verplichten jaarlijks hun energie- en waterverbruik aan nationale autoriteiten te rapporteren, blijft cruciale data in Nederland grotendeels onvindbaar. De Valk, die onderzoek doet naar de meerwaarde van energiezuinige ict, kreeg van hyperscale-eigenaren als Microsoft en Google blanco of onvolledig ingevulde rapporten bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). Daardoor ontbrak het haar aan harde cijfers voor academisch werk.
Onderzoek van de ngo Leitmotiv laat zien dat van circa 160 te rapporteren datacenters 104 iets instuurden, maar 27 de belangrijkste velden over stroom- en waterverbruik leeg lieten — bijna allemaal in Amerikaanse handen. Grote spelers als Microsoft en Google rapporteerden niet of spaarden zich voor detailopenbaring, met het argument dat veel informatie bedrijfsgevoelig is. RVO bevestigt dat Nederlandse wetgeving in 2024 bedrijven toestond gevoelige gegevens achter te houden; voor 2025 geldt dat bedrijven zulke data kunnen aanwijzen als bedrijfsgevoelig waarna alleen geaggregeerde cijfers publiek worden gemaakt.
Het ontbreken van transparantie komt op een ongelukkig moment. Het CBS berekende dat datacenters in 2024 ruim 5.000 GWh verbruikten — circa 4,5% van het Nederlandse elektriciteitsverbruik, vergelijkbaar met het verbruik van twee miljoen huishoudens — en netbeheerders verwachten dat het aandeel de komende vijf jaar naar ongeveer 15% kan stijgen. De schaarste uit zich nu al lokaal: in Noord-Holland moeten nieuwe aanvragers van een aansluiting soms tien jaar wachten. Dat bemoeilijkt ruimtelijke en netplanning, zoals de discussie over een nieuw hoogspanningstracé en een transformatorstation bij Middenmeer, waar hyperscales uitbreiden.
Wetenschappers en lokale politici roepen om ingrijpen. Postdoctoraal onderzoeker Fieke Jansen (UvA) stelt dat overheden eenvoudig toegang tot verbruiksdata kunnen afdwingen via netbeheerders (Tennet, Liander), maar dat er ontbreekt aan politieke wil om dat tegen grote internationale belanghebbenden te doen. Ze waarschuwt ook dat het debat over wáár de stroom precies naartoe gaat ontbreekt: voor welke toepassingen vinden we massale stroomvernietiging acceptabel?
Internationaal zoeken techbedrijven ondertussen actief naar geleverde zekerheid: Alphabet (Google) kocht recent het Amerikaanse energiebedrijf Intersect Power om eigen stroomproductie te garanderen. De kernvraag blijft in Nederland en Europa: hoe breng je bedrijfsvertrouwelijkheid en beveiligingszorgen in balans met de publieke noodzaak voor transparantie, zodat netten, woonwijken en beleid toekomstbestendig gepland kunnen worden?