Golfstroom zwakt sneller af door klimaatopwarming: 'Kantelpunt is dichterbij'
In dit artikel:
Onderzoekers waarschuwen dat de Atlantische oceaancirculatie die warmte naar het noorden transporteert — de Atlantic meridional overturning circulation (AMOC), vaak aangeduid met de Golfstroom — door opwarming mogelijk sterker verzwakt dan eerdere klimaatmodellen voorspelden. Wetenschappers van de Universiteit van Bordeaux hebben oceaangegevens gebruikt om bestaande modellen te corrigeren en zo de onzekerheid over toekomstige veranderingen te verkleinen. De resultaten zijn gepubliceerd in Science Advances.
Zonder correctie voorspellen de modellen voor 2100, bij een mondiale opwarming van rond 2,7 °C (ongeveer het huidige beleidspad), een gemiddelde afname van de AMOC met circa 32 procent. Na het toepassen van de observatie-gebaseerde correcties stijgt die verwachte afzwakking naar gemiddeld ongeveer 51 procent. Volgens hoofdonderzoeker Valentin Portmann betekent dat “dat de AMOC dichter bij een kantelpunt is.”
De AMOC speelt een belangrijke rol in het klimaat van West-Europa en daarbuiten: als hij verder verzwakt of instort, kunnen winters in Europa veel kouder worden, zomers droger, de zeespiegel sterker stijgen aan bepaalde kusten en mondiale neerslagpatronen verschuiven — met mogelijke effecten op gebieden als het Amazone-regenwoud. Mechanisch hangt de circulatie onder meer af van het zinken van koud, zout water in het noorden; opwarming en extra zoetwaterinvoer verminderen die dichtheid en verzwakken het systeem.
Als de opwarming beperkt blijft tot minder dan 2 °C (het doel van het Parijsakkoord) neemt de verwachte verzwakking volgens de gecorrigeerde modellen af tot ongeveer 20 procent, maar met grotere onzekerheid. René van Westen (Universiteit Utrecht), niet betrokken bij het onderzoek, noemt de studie waardevol en bevestigt dat veel modellen waarschijnlijk de afzwakking onderschatten, waarmee het risico op het overschrijden van een kantelpunt reëel blijft.
Er zijn ook enkele onderzoeken die minder sterke afzwakking vinden, maar die lijken in de minderheid te zijn. De nieuwe studie benadrukt dat het gebruik van observeerbare oceaangegevens cruciaal is om betrouwbaardere projecties van de AMOC en de gevolgen van klimaatverandering te krijgen.