Golfstaten in hetzelfde schuitje als Europa: wie kunnen ze nog vertrouwen?
In dit artikel:
De zes Golfstaten — Bahrein, Oman, Qatar, Koeweit, de Verenigde Arabische Emiraten en Saudi-Arabië — worstelen met de keerzijde van hun lange termijnstrategie: goede relaties met iedereen bewaren en vertrouwen op Amerikaanse militaire bescherming. Die aanpak bracht decennialang stabiliteit en welvaart, maar maakt hen nu kwetsbaar nu het Midden-Oosten onrustiger is geworden en Iran Amerikaanse en civiele doelen in de regio aanvalt.
Midden-Oostenkenner Erwin van Veen zegt dat de landen "voor een paar stevige veiligheidsuitdagingen" staan. De Golfstaten voelen zich dubbel geschoffeerd: ze probeerden toenadering tot Iran terwijl ze tegelijkertijd president Trump en de VS steunden — onder meer met grootschalige investeringsbeloften en andere steunbetuigingen — maar zagen hoe de VS prioriteiten anders indeelde in de crisis, bijvoorbeeld bij de levering van interceptors eerst aan Israël.
Universitair docent Bader Al‑Saif benadrukt dat het conflict ook door de VS en Israël is aangewakkerd en dat de Golflanden daarom hun verwachtingen van het Amerikaanse partnerschap moeten bijstellen. Net als de EU merken de Golflanden dat ze niet blind op Washington kunnen blijven vertrouwen en dat ze zelf meer in defensie moeten investeren. Al‑Saif: "Ze delen nu een vergelijkbaar wantrouwen over hun grootste partner, de VS."
Concreet zoeken de Golfstaten naar alternatieven en verbreden ze hun militaire samenwerkingen: defensieverdragen met landen als Pakistan en Turkije, en partnerschappen met Oekraïne voor de ontwikkeling van antidrone‑ en raketsystemen. Ook zetten ze in op eigen militaire productie omdat autonomie wordt gezien als de meest betrouwbare weg naar veiligheid.
Tegelijk is er geen snelle oplossing: veel defensie-infrastructuur — Amerikaanse wapensystemen, basisfaciliteiten, inlichtingenuitwisseling en opleiding — is diep verankerd en is niet één-twee-drie te vervangen. Van Veen verwacht dat het decennia kan duren voordat die afhankelijkheid substantieel vermindert.
Vrijdag bespraken Europese en Golfstaten hun gedeelde belangen en zorgen op Cyprus. Volgens Van Veen biedt dat ruimte voor wederzijds voordeel: Europa heeft een grote defensie-industrie en veel ervaring in praktische militaire samenwerking via de NAVO, terwijl de Golfstaten over flinke financiële middelen beschikken. Samen zouden ze nieuwe wapenprogramma’s en veiligheidsarrangementen kunnen opzetten als economisch en strategisch alternatief voor de onbetrouwbare steun van de VS.