Golfje, Italiaanse vlag, hartje: hoe smokkelaars met emoji migranten in spe overhalen tot een dodelijke boottocht
In dit artikel:
Mensensmokkelaars werven steeds vaker online en zetten daarbij misleidende AI-video’s en een emoji‑code in om migranten uit delen van Afrika naar gevaarlijke boottochten naar Europa te lokken. Dat blijkt uit onderzoek van een klein team onder leiding van IT‑ en cybersecurityspecialist Michele Empler van de universiteit van Tuscia in Viterbo, betaald door het Italiaanse ministerie van Buitenlandse Zaken. Empler noemt de inhoud “meedogenloze propaganda.”
Het team begon in 2024 met veldvragen in opvangcentra, maar stapte daarna over op digitale opsporing. Met AI‑hulp analyseerden ze grote hoeveelheden socialmediaprofielen en -berichten uit de Sahel en ontdekten dat smokkelaars op Facebook en Instagram openlijk potentiële klanten benaderen. De content toont vaak gefabriceerde, rooskleurige beelden: kalme oversteekjes, vriendelijke aankomst in Italië en snelle voorspoed na aankomst. Sommige videobeelden lijken gedraaid door drones en wekken onterecht de indruk van veiligheid en soepele reddingsoperaties.
Daarnaast gebruiken smokkelaars eenvoudige, taal‑onafhankelijke symbolen: emoji fungeren als een eigen codetaal (vlaggen = landen, golf = overtocht, hart = geluk, overwinningsteken = geslaagde overtocht). Emoji omzeilen moderatiesystemen en bereiken analfabetische of meertalige doelgroepen. Ook het codewoord “harraga” (letterlijk: verbranden; figuurlijk: grenzen of je oude leven achterlaten) helpt onderzoekers om in migratiegroepen binnen te komen.
Om de wervingspraktijken te testen, maakte het team een nepprofiel van een jonge Nigeriaan, “Aboubakar”. Na enkele likes en vriendschapsverzoeken werd dat account binnen een week door smokkelaars benaderd; verdere coördinatie verschoof snel naar WhatsApp en Telegram, met voortdurend wisselende telefoonnummers. Betalingen, vertrekpunten en contactpersonen worden vrijwel volledig online geregeld, waardoor smokkelaars hun bereik en efficiëntie hebben vergroot.
Het onderzoek ondersteunt maatregelen tegen mensensmokkel, een speerpunt van het nieuwe Europese migratiepact dat op 12 juni in werking trad. De uitkomsten wijzen op de noodzaak van betere detectie van visuele manipulatie, monitoring van emoji‑patronen, samenwerking tussen platformen en overheden, en digitale voorlichting in herkomstregio’s om kwetsbare groepen te beschermen tegen valse beloftes.