Golf van extreem geweld onder chimpansees verbijstert onderzoekers: 'Baby's uit armen van moeder gerukt en gedood'

In dit artikel:

In het Kibale National Park in Oeganda hebben onderzoekers ernstig verbaasd gereageerd op een onverwachte golf van extreem geweld binnen een lang gevolgde chimpanseegemeenschap. Sinds de breuk tussen twee subgroepen, die rond 2015 begon en in 2018 definitief werd, vielen leden van de ene factie herhaaldelijk de andere aan in georganiseerde raids. Bij die aanvallen zijn minstens 28 chimpansees om het leven gekomen, opvallend veel daarvan juvenielen (minstens 19), soms nadat baby’s uit de armen van hun moeders werden gerukt.

De getroffen groep bestond decennialang uit hechte banden, met veel samenwerking en onderlinge verzorging. Dat maakt de plotselinge vijandigheid tussen voormalige groepsgenoten zo schokkend: dieren die samen opgegroeid waren gedroegen zich alsof ze vreemden waren geworden. Wetenschappers noemen dit atypisch, omdat geweld bij chimpansees meestal tegen externe rivalen gebeurt om territorium of voedsel uit te breiden, niet tegen ex-groepgenoten.

Onderzoekers wijzen als mogelijke oorzaken op de uitzonderlijke grootte van de gemeenschap (oorspronkelijk meer dan 200 dieren), verstoringen in de hiërarchie en het wegvallen van enkele sleutelindividuen die de sociale samenhang misten. De bevindingen zijn gepubliceerd in Science en roepen ook vragen op over hoe snel groepsidentiteit kan kantelen — een thema dat parallellen heeft met menselijk gedrag — al waarschuwen de auteurs dat dit geen bewijs is dat oorlog of geweld onvermijdelijk zijn.

Voor de wetenschappers die de dieren tientallen jaren volgen is het vooral een emotionele klap: ze zagen deze chimpansees opgroeien en moeten nu meemaken hoe langdurige vriendschappen omslaan in dodelijke confrontaties.