Goede voornemens? Sportscholen zijn de martelkamers van het neoliberalisme

In dit artikel:

Aan het begin van elk jaar stromen sportscholen vol met nieuwkomers die voornemens hebben meer te bewegen, maar binnen enkele weken blijft vooral de vaste kern over. In tegenstelling tot teamsporten is fitness sterk geïndividualiseerd: je traint alleen, vaak met oordopjes, en succes wordt neergelegd als een persoonlijke verantwoordelijkheid. Die mentaliteit wordt versterkt door Instagram‑fitfluencers die het perfecte lichaam en commerciële supplementen beloven — wie faalt, krijgt de schuld toegeschreven van eigen keuzes. Dat beeld leidde de auteur zelfs tot de stelling dat sportscholen fungeren als “martelkamers van het neoliberalisme”.

Tegelijkertijd is er een paradox: ondanks het grote aantal sportscholen wordt de bevolking gemiddeld zwaarder. Historisch gezien kwamen de belangrijkste gezondheidswinsts voort uit collectieve maatregelen — van rioolaanleg en vaccinaties tot Europese luchtkwaliteitsregels die de levensverwachting in Nederland aanzienlijk verhoogden. Om echt meer beweging in de bevolking te krijgen, is daarom beleidsingrijpen nodig in plaats van alleen te rekenen op individuele wilskracht.

Onderzoek uit de Verenigde Staten toont dat mensen die van een auto‑gerichte naar een voetgangersvriendelijke omgeving verhuizen dagelijks ruim duizend extra stappen zetten. Ook een recent RIVM‑rapport laat zien dat bewoners van wijken met meer ruimte om te lopen, fietsen en spelen vaker voldoen aan beweegrichtlijnen. Kleine veranderingen in de openbare ruimte — meer ruimte voor fietsers en voetgangers, een buurtwinkel op loopafstand, toegankelijke parken — stimuleren structureel meer activiteit en werken het hele jaar door, niet alleen in januari. De boodschap: ontwerp de omgeving zo dat bewegen vanzelfsprekend wordt, in plaats van het alleen op individuen te laten aankomen.