Goed voor patiënt, slecht voor milieu. Ziekenhuizen willen minder medicijnresten lozen op riool
In dit artikel:
Medicijnresten belasten het oppervlaktewater steeds meer, en ziekenhuizen leveren daaraan een grote bijdrage — zowel doordat apotheken afvalstoffen doorspoelen als via de urine en ontlasting van medicijngebruikende patiënten, inclusief mensen die chemotherapie ondergaan. Jaarlijks komt volgens de berichtgeving meer dan 190.000 kilo aan medicijnresten in het oppervlaktewater terecht; vergrijzing en meer chronische ziekten zullen die stroom de komende jaren waarschijnlijk verder doen toenemen.
Rioolwaterzuiveringsinstallaties halen veel stoffen weg, maar niet alles, en er zit een grens aan wat die installaties kunnen verwerken. In Noord-Nederland is daarom sinds 2019 het Netwerk Medicijnresten Noord-Nederland actief: zorginstellingen en bedrijven werken daar samen aan oplossingsrichtingen en ontvingen onlangs 2,34 miljoen euro subsidie voor de komende drie jaar.
Ziekenhuizen in de regio nemen uiteenlopende maatregelen. Het Wilhelmina Ziekenhuis Assen (WZA) zet in op vermindering van medicatiegebruik waar dat medisch verantwoord kan, onder meer via de website samenmindermedicatie.nl met een toolkit voor artsen en apothekers om afbouw of dosisverlaging te onderzoeken. De apotheek in Assen kijkt ook systematisch welke middelen — bijvoorbeeld binnen de antidepressiva — het minste ecotoxicologische risico geven.
Het Martini Ziekenhuis experimenteert met een bronfilter in de ziekenhuisapotheek dat medicijnresten opvangt; de pilot werkte goed en wordt nu op meer afdelingen, te beginnen oncologie, uitgerold. De opgevangen resten worden opgeslagen in korrels; samen met bedrijfsleven wordt onderzocht of waardevolle materialen zoals platinum teruggewonnen kunnen worden. Op de radiologieafdeling staat bovendien een speciaal toilet voor patiënten die contrastvloeistof kregen, om lozing in het riool te beperken.
Ook het UMCG onderzoekt welke geneesmiddelen relatief schadelijker zijn voor het milieu en overweegt vergelijkbare filters. Apotheker Job van Boven wijst erop dat veel artsen de milieu-impact van geneesmiddelen nog weinig kennen; bewustwording moet volgens betrokkenen flink omhoog.
Hoewel er zorgen zijn over milieu- en drinkwaterkwaliteit, benadrukken betrokken ziekenhuisapothekers dat het kraanwater veilig blijft. Om de probleemstroom substantieel te verkleinen pleiten betrokkenen voor een mix van maatregelen: minder en milieubewuster voorschrijven, bronmaatregelen in ziekenhuizen, terugwinningstechnieken en — waar nodig — verbeterde zuiveringstechnologieën en afvalroutes buiten het riool om.