Girlpower met Lidewij in Loosdrecht: hoe uiterst rechtse leiders hun vrouw-zijn inzetten voor politiek gewin
In dit artikel:
In Loosdrecht liepen recent meer dan vijfhonderd vrouwen een mars tegen de komst van een tijdelijke noodopvang voor asielzoekers. De demonstratie was formeel alleen voor vrouwen; enkele mannen stonden langs de kant om hun steun te tonen. Tegelijkertijd escaleerden in het dorp andere acties: stenen en vuurwerk werden naar de politie gegooid, het gemeentehuis raakte beschadigd en de mobiele eenheid moest meerdere nachten uitrukken. Onderzoeksplatform Justice for Prosperity koppelde de ongeregeldheden aan extreemrechtse groepen zoals Identitair Verzet; relschoppers waren onder meer te zien met vlaggen van Defend Netherlands en met stickers van Inheems Europees met racistische teksten.
Partijleider van Forum voor Democratie, Lidewij de Vos, reisde naar Loosdrecht om de betogers te steunen en plaatste een bemoedigend filmpje op Instagram. Ze veroordeelde de vernielingen en xenofobe uitingen niet expliciet. Haar aanwezigheid — foto’s met jonge deelnemers en spandoeken met ‘girlpower’ — past volgens deskundigen in een bredere strategie waarbij vrouwelijke extreemrechtse kopstukken hun vrouw-zijn inzetten om het imago van hun beweging te verzachten en nieuwe kiezers aan te spreken.
Onderzoekers zien in die tactiek een patroon dat al jaren speelt. Genderzorgen van vrouwen over veiligheid en ongelijkheid worden ingezet om islamofobe en anti-immigratieboodschappen te versterken. Communicatiewetenschapper Iris Beau Segers waarschuwt dat bezorgdheid over kinderen en buurtveiligheid gemakkelijk wordt aangewend om mensen de verkeerde kant op te sturen. Politicologen wijzen erop dat vrouwelijke leiders vaak minder afschrikken bij potentiële vrouwelijke kiezers dan hun mannelijke collega’s, waardoor partijen op de flanken makkelijker stemmen uit het midden kunnen winnen. Sinds Lidewij de Vos het FvD leidt trekt de partij relatief meer vrouwelijke kiezers; bij de gemeenteraadsverkiezingen in maart boekte de partij een flinke winst van bijna driehonderd zetels.
Europa biedt meerdere voorbeelden van deze dynamiek. Giorgia Meloni profileert zich nadrukkelijk als moeder en pleit voor traditionele familiewaarden gekoppeld aan streng migratiebeleid. Alice Weidel van de Duitse AfD gebruikt haar persoon om tegen immigratie en voor conservatieve gezinsrollen te ageren, ondanks dat haar privéleven soms haaks staat op haar partijstandpunten. Marine Le Pen wisselt verzorgende en strijdvaardige trekken om een breed publiek te bereiken. Historische voorbeelden zoals de Deense Pia Kjaersgaard en de Noorse Siv Jensen tonen dat deze strategie al decennialang effectief kan zijn om harde immigratiepolitiek te normaliseren.
Sociologen spreken van ‘femonationalisme’: het gebruik van vrouwenrechten en veiligheid als rechtvaardiging voor restrictief migratie- en nativistisch beleid, waarbij migranten — vooral uit niet-Europese moslimgemeenschappen — als bedreiging worden voorgesteld. Critici benadrukken dat dergelijke vrouwenmarsen en symbolische optreden van vrouwelijke leiders vaak rusten op onjuiste of misleidende informatie over kwetsbare asielzoekers en dat ze bijdragen aan het normaliseren van extreemrechtse ideeën.
Het Instagramfilmpje van De Vos kreeg duizenden likes en er is al belangstelling uit het hele land om soortgelijke vrouwenmarsen te organiseren. Deskundigen waarschuwen dat het inspelen op angsten van vrouwen en het aanwenden van moederbeelden niet per se leidt tot meer veiligheid, maar wel tot bredere acceptatie van xenofobe politiek.