'Gigantische ontdekking': Wetenschappers stuiten op oudste vorm van schrift in mysterieuze 40.000 jaar oude graveringen
In dit artikel:
Archeologen hebben in PNAS een studie gepubliceerd die het ontstaan van schrift mogelijk duizenden jaren terugplaatst. In grotten van de Zwabische Jura in Zuidwest-Duitsland onderzochten onderzoekers 260 laat-paleolithische voorwerpen met in totaal zo'n 3.000 graveringen. De objecten bevatten 22 terugkerende tekens — onder andere V-vormige inkepingen, lijnen, kruisen en stippen — die herhaaldelijk voorkomen in diverse combinaties.
Met statistische analyse vergeleken de onderzoekers de patronen van deze graveringen met vroege Mesopotamische tekens (proto-spijkerschrift uit circa 3500–3350 v.Chr.). Niet zozeer het aantal symbolen bleek belangrijk, maar de wijze waarop de tekens gecombineerd en gerangschikt zijn; die combinaties laten opvallende overeenkomsten zien met de structuur van vroeg pre-schrift. De tekens zelf lijken niet op moderne alfabetten, maar de regelmaat en herhaling duiden op een gesystematiseerde manier om informatie vast te leggen.
De exacte betekenis van de graveringen is nog onduidelijk, maar er zijn aanwijzingen voor praktische toepassingen. Een opvallend voorbeeld is een mammoetivoor met een leeuw-mensfiguur waarop rijen van 12 of 13 stippen of inkepingen zijn aangebracht — mogelijk gerelateerd aan kalenderobservaties, zoals maancycli. Verder blijkt dat bepaalde symbolen doelgericht op specifieke objecttypen geplaatst werden: kruisen kwamen veel voor op dierenvoorstellingen en gereedschappen, maar niet op menselijke figuren; stippen ontbraken op gereedschappen. Dit wijst erop dat markeringen geen loutere versiering waren.
Als deze graveringen als een vorm van pre-schrift worden bevestigd, verlegt dat de oorsprong van schrift met ruim 30.000 jaar naar achteren ten opzichte van het Sumerische spijkerschrift. Onderzoekers noemen de vondst potentieel ingrijpend voor ons begrip van vroege symbolische communicatie en cognitieve vaardigheden bij moderne mensen. Tegelijk waarschuwen zij dat de interpretatie voorlopig blijft: de tekens zijn niet ontcijferd en verder bewijs en contextonderzoek zijn nodig om definitieve conclusies te trekken.