Gezondheidsraad: Voordelen 13 wekenecho wegen niet op tegen nadelen

In dit artikel:

De Gezondheidsraad adviseert de 13 wekenecho niet zonder meer structureel in te voeren. De echo wordt sinds 2021, binnen de wetenschappelijke IMITAS-studie, aangeboden aan zwangere vrouwen rond de dertiende week. Met de screening kunnen ernstige aangeboren afwijkingen, zoals een open rug, hartafwijking of buikwandbreuk, eerder worden ontdekt dan bij de reguliere 20 wekenecho. Ouders krijgen daardoor meer tijd om na te denken over het verloop van de zwangerschap en zich voor te bereiden op de komst van een kind met een beperking.

Daar staan volgens de raad aanzienlijke nadelen tegenover. De uitslagen zijn niet altijd betrouwbaar: afwijkingen worden soms gemist, terwijl een vermoedelijke afwijking ook geregeld niet blijkt te bestaan. In het eerste onderzoeksjaar kregen ongeveer 130.000 zwangeren een echo. Bij bijna 1.200 gevallen werd een afwijking gemist en in 775 gevallen bleek vervolgonderzoek achteraf onnodig. In 531 gevallen werd daadwerkelijk een afwijking vastgesteld. Volgens vicevoorzitter Selma Tromp zijn daardoor veel echo’s nodig om relatief weinig afwijkingen te vinden en komen foutieve uitslagen bijna vier keer zo vaak voor als correcte uitslagen. Er is onvoldoende informatie om vast te stellen of de 13 wekenecho vaker tot zwangerschapsafbreking leidt dan de 20 wekenecho.

De hoofdonderzoekers van de IMITAS-studie, Monique Haak en Mireille Bekker, zijn niet verrast door het advies. Zij benadrukken dat de test de reproductieve autonomie vergroot en denken dat de kwaliteit kan verbeteren. Veel onterechte verwijzingen zouden ontstaan doordat een foetus nog te klein is; aangepaste criteria kunnen dat probleem mogelijk beperken. De echo blijft in elk geval beschikbaar binnen de huidige vergunning, die tot 1 januari 2028 loopt. Daarna moet de minister beslissen over het vervolg.

Medisch ethicus Henk Jochemsen heeft gemengde gevoelens. Volgens hem dreigt prenatale screening niet alleen medische begeleiding, maar ook een vorm van kwaliteitscontrole van ongeboren kinderen te worden, waarbij een leven met een ernstige aandoening als minder wenselijk kan worden gezien.