Gezondheidsongelijkheid groeit: hoe armer hoe zieker, en hoe meer inkomen naar zorg gaat

In dit artikel:

Een nieuwe studie van CM Gezondheidsfonds, gebaseerd op gegevens van vier miljoen leden, toont aan dat in België armoede samenhangt met slechtere gezondheid, minder gebruik van zorg en een veel zwaardere financiële last. Tussen 2011 en 2023 zijn die verschillen niet alleen aanwezig gebleven maar verdiept — en de kloof groeit sterker dan in veel andere Europese landen.

De cijfers illustreren de ongelijkheid: het sterftecijfer in arme wijken bedraagt 1,13% per jaar tegenover 0,75% in rijke wijken; diabetes komt voor bij 10,8% van de bewoners in arme buurten tegenover 5,4% in welvarende buurten. Preventieve zorg is ook ongelijk verdeeld: 71% van de vrouwen in de rijkste wijken neemt deel aan borstkankerscreening, tegen 45% in de armste wijken. Financieel besteden huishoudens met de laagste inkomens gemiddeld 8% van hun budget aan gezondheidszorg — bijna zes keer meer dan de rijkste groepen (1,4%).

CM wijst op stapeling van drempels: slechte woon- en werkomstandigheden, beperkte toegang tot gezonde voeding en verwarming, plus financiële, administratieve en organisatorische barrières die zorggebruik remmen. Daardoor stellen mensen in kwetsbare situaties vaak niet-dringende zorg uit om kosten te vermijden, waarna ze vaker via de spoedafdeling terechtkomen. Ook toegang tot huisartsen verloopt ongelijk: hogeropgeleide en hogere inkomens vinden sneller een huisarts dan kwetsbare groepen.

Bestaande beschermingen zoals de maximumfactuur werken onvoldoende volgens CM: patiënten moeten vooraf remgelden betalen en sommige kosten (ereolonsupplementen, extra kosten) vallen buiten het systeem; ongeveer 30% van de zeer laagste inkomens heeft bovendien geen verhoogde tegemoetkoming. Een positief voorbeeld zijn wijkgezondheidscentra: omdat daar niet vooraf betaald hoeft te worden en multidisciplinair wordt gewerkt, slagen zij erin de kloof in eerstelijnszorg grotendeels te dichten.

CM roept op tot concrete hervormingen: uitbreiding van het derdebetalerssysteem zodat mensen met weinig middelen niet meer moeten voorschieten, verdere uitbouw van wijkgezondheidscentra en herziening van de maximumfactuur om echte gelijkere toegang tot zorg te bereiken.