Gezond eten voor iedereen: sociale voedseltuinen winnen terrein

In dit artikel:

Sociale voedseltuinen maken verse, onbespoten groenten toegankelijk voor mensen met een laag inkomen en willen tegelijk buurtbewoners met elkaar verbinden. Het landelijke netwerk Sociale Voedseltuinen Nederland groeide van negen aangesloten tuinen in 2025 naar dertien nu. In Groningen wordt bovendien onderzocht of iedere gemeente een eigen tuin kan krijgen.

In het Zutphense Emerpark begon dit jaar een voedseltuin tussen twee woonwijken. Op de voormalige hangplek groeien onder meer kool, sla en courgettes voor ongeveer zestig gezinnen. De helft betaalt een abonnement; huishoudens met weinig inkomen kunnen via maatschappelijke organisaties gratis deelnemen. De deelnemers weten niet van elkaar wie betaalt. De tuin wordt gefinancierd met abonnementen, subsidies en bijdragen van bedrijven en fondsen. De gemeente verhuurt de grond, terwijl lokale organisaties onder meer het hek en de vijver bekostigden. Twee betaalde tuinders werken samen met ongeveer tien vrijwilligers.

Initiatiefnemer Albert Wegman benadrukt dat het niet alleen om biologische producten gaat, maar vooral om gezonde voeding die niet uitsluitend voor welgestelde consumenten beschikbaar is. Volgens hem zijn veel mensen zich onvoldoende bewust van de gezondheidsrisico’s van bestrijdingsmiddelen en het feit dat een groot deel van het supermarktassortiment buiten de Schijf van Vijf valt. De Zutphense tuin wil daarom bijdragen aan een andere kijk op eten.

Het vinden van deelnemers met een kleine beurs bleek moeilijker dan verwacht. Schaamte, schulden, tijdgebrek en onbekendheid met gezond koken kunnen deelname in de weg staan. Daarom organiseert de tuin ook gezamenlijke maaltijden, koffiemomenten en activiteiten voor scholen. De initiatiefnemers hopen dat bezoekers zelf kookworkshops, fermentatieactiviteiten of een markt met tuinproducten opzetten, maar willen de tuin geleidelijk laten groeien.

Een voorbeeld is GroenteBuur in Doetinchem, dat al ongeveer vijftien jaar groenten verbouwt voor mensen met weinig geld. Daar werken ook mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt en deelnemers van een zorgboerderij. Projectleider Joris van Braak ziet dat bewustwording over pesticiden en de wens om iets voor de eigen omgeving te betekenen de belangstelling vergroten. De sociale contacten zijn volgens hem minstens zo belangrijk als de oogst: deelnemers blijven elkaar ook buiten de tuin opzoeken en delen hun kook- en andere talenten.