Gezochte Poolse oud-minister ontloopt vervolging - eerst met hulp van Orbán, nu met die van Trump
In dit artikel:
Zbigniew Ziobro, tot 2023 Pools minister van Justitie en een invloedrijke hardliner binnen de PiS-regering, is na een verblijf in Hongarije nu in de Verenigde Staten opgedoken terwijl Polen hem zoekt wegens grootschalig misbruik van publieke middelen en het toestaan van spionage op politieke tegenstanders. Sinds de machtsoverdracht aan premier Donald Tusk in 2023 probeerde Ziobro vervolging te ontlopen; hij kreeg eerder politiek asiel van Viktor Orbáns Hongarije, samen met zijn vrouw en ex-onderminister Marcin Romanowski. Dat soort asielverlening binnen de EU was ongebruikelijk en leidde tot veel controverse.
Als minister zette Ziobro een reeks hervormingen door die de onafhankelijkheid van de rechtspraak aantastten, onder meer via de invoering van een disciplinaire tuchtkamer en plaatsing van loyale rechters. Die koers veroorzaakte een langdurig conflict met Brussel en droeg bij aan het bevriezen van tot 137 miljard euro EU-gelden. Het Poolse Openbaar Ministerie verdenkt Ziobro van 26 strafbare feiten — mogelijk goed voor een maximumstraf tot 25 jaar — waaronder het wegleiden van geld uit een fonds voor slachtoffersondersteuning naar bevriende verenigingen en geestelijken in ruil voor politieke steun.
Daarnaast wordt Ziobro verdacht van toestemming te hebben gegeven voor het gebruik van Pegasus-spionagesoftware tegen 578 personen: activisten (onder wie lhbti- en vrouwenrechtenverdedigers), advocaten, rechters en oppositiepolitici. De affaire met onderminister Romanowski, die via een door PiS-gelieerde tv-zender als slachtoffer van marteling werd neergezet, illustreert de propagandistische kant van de vluchtelingenkring rondom de oud-regeringsleden.
De recente politieke verschuiving in Hongarije kan hun toevlucht veranderen. Met de inauguratie van Péter Magyar als nieuwe premier – hij had al aangekondigd geen ruimte te laten voor „internationaal gezochte misdadigers” – beloofde de nieuwe regering Ziobro aan Polen uit te leveren. Kort voor die installatie werd Ziobro gesignaleerd op een luchthaven; daarna reisde hij naar de VS, naar verluidt met hulp van de PiS-gezinde zender TV Republika en contacten binnen de MAGA-beweging. Amerikaanse media meldden dat minister Marco Rubio terughoudend was, maar dat president Donald Trump persoonlijk zou hebben ingestemd met een journalistenvisum. Vanuit de VS verklaarde Ziobro dat hij daar zijn zaak wil blijven voeren: „de Verenigde Staten staan voor vrijheid”, aldus zijn uitspraak in een uitzending.
Polen heeft aangekondigd een uitleveringsprocedure te starten. Hoe lang de VS als toevlucht blijft fungeren en welke juridische en diplomatieke stappen volgen, blijft open. Extraditieprocessen en politieke afwegingen in Washington zullen bepalend zijn voor het verdere verloop.