Gezin in de Bijbelgordel wordt kleiner

In dit artikel:

Binnen reformatorische kringen in Nederland daalt net als elders het aantal kinderen per gezin. Dat constateert socioloog dr. C.S.L. Janse (oud-hoofdredacteur van het Reformatorisch Dagblad), die stelt dat maatschappelijke veranderingen met enige vertraging ook binnen de gezindte doorwerken. Hoewel veel inwoners van gemeenten in de Bijbelgordel niet orthodox-christelijk zijn, beïnvloedt het zicht op grote gezinnen wel wat men normaal vindt en zo ook het gedrag van niet-orthodoxen in die omgeving.

De terugloop van het geboortecijfer vertaalt zich ook in kerkelijke cijfers: het aantal dopelingen is de afgelopen decennia gedaald. Twintig jaar geleden lag dat aantal een kwart hoger; zestig jaar terug waren doopleden even talrijk als belijdende leden, nu is het aandeel doopleden in sommige groepen nog maar driekwart (en in de Christelijke Gereformeerde Kerken ongeveer de helft) van de belijdende leden. Janse wijst er ook op dat vergrijzing deels het aandeel belijdende leden opvangt, omdat mensen gemiddeld langer leven.

Historische context helpt het beeld te verklaren: in de negentiende eeuw viel veel kindersterfte, waardoor gezinnen gemiddeld groter werden. De huidige daling van het geboortecijfer heeft andere oorzaken: kinderen worden gezien als kostbaar (lange opleidingstijden, huisvestingseisen), vrouwen werken vaker buiten de deur en er speelt een toegenomen verlangen naar een comfortabel en prettig leven. Janse noemt het onderwerp gevoelig: gezinnen zijn intieme sferen en keuzes worden beïnvloed door praktische en hedonistische motieven.

Lokale variaties bestaan: Renswoude noteerde de sterkste daling in de Bijbelgordel, van gemiddeld 3,03 kinderen per vrouw in 2014 naar 2,31 tien jaar later. Tegelijk kan instroom van buiten de orthodoxe kring in plaatsen als Barneveld en Neder-Betuwe tot verfoïsering en daardoor tot een minder sterke daling of zelfs lichte stijging van het geboortecijfer leiden. Kortom: demografische, sociale en culturele factoren verklaren waarom ook binnen reformatorische gemeenschappen gezinnen kleiner worden.