Geweld bij asielprotesten, maar Tweede Kamer steggelt over de vraag wat échte probleem is: extreemrechts of asiel
In dit artikel:
De afgelopen weken escaleerden lokale protesten tegen asielopvang herhaaldelijk in geweld: in Apeldoorn leidde dat tot nachtenlange confrontaties en aanhoudingen, in Den Bosch ontplofte een explosief bij een beoogde opvang en in IJsselstein en Loosdrecht werden gemeentehuizen beschadigd en agenten bekogeld. Burgemeesters kregen intussen bemoedigende appjes van het kabinet om hen te steunen bij de handhaving.
Asielminister Bart van den Brink (CDA) benadrukte in de Tweede Kamer dat demonstreren een grondrecht is, maar dat geweld niet getolereerd wordt. Het kabinet wil misdragingen bestraffen met gebiedsverboden of snelrecht en onderzoekt of er sprake is van ‘georganiseerd extremisme’ door te kijken naar terugkerende patronen. Of het geweld door extreemrechtse motieven is ingegeven, laat hij aan het Openbaar Ministerie om vast te stellen; Kamerleden van links vinden echter dat het om extreemrechts en zelfs neonazistisch verzet gaat. Denk-Kamerlid Ismail El Abassi verwees specifiek naar groepen als Defend die bij de acties betrokken zouden zijn.
In de Kamer botst dit veiligheidsvraagstuk met het debat over het asielbeleid zelf. Rechts-populistische partijen zoals JA21 zien de protesten als bewijs dat er geen draagvlak meer bestaat voor de spreidingswet — de parlementaire maatregel die gemeenten verplicht opvang te ontvangen — terwijl partijen links, zoals de Partij voor de Dieren, willen dat de discussie primair gaat over extreemrechts geweld en het ophitsen daarvan, ook binnen het parlement. PVV-leider Geert Wilders moedigt meer protesten aan (zonder geweld) om uitvoering van de spreidingswet te voorkomen; Van den Brink waarschuwt dat Kamerleden daarmee lokale bestuurders kunnen laten vallen, omdat de wet eerder door een Kamermeerderheid is aangenomen en intrekking opnieuw politieke steun vereist.
Er is ook onduidelijkheid binnen de coalitie over de steun aan de uitvoering van de wet: de VVD hield zich recent terughoudend op dit dossier, wat CDA-leider Henri Bontenbal frustratie bezorgde. Van den Brink zegt wél de volledige steun van het kabinet te voelen en steunt gemeenten die zich niet laten intimideren. Toch hebben gemeenten als Loosdrecht en Den Bosch hun opvangplannen afgezwakt of uitgesteld na de ongeregeldheden, wat aangeeft hoe gespannen de praktijkstelling van beleid momenteel is.