Gevangen in de Franse Morvan

In dit artikel:

Tussen 2018 en eind 2025 werden tientallen Nederlandse jongeren via het bedrijf Force en Soi van Anja Jansen in Franse gastgezinnen geplaatst. De jongeren, meestal tussen 12 en 18 jaar, hadden ernstige problemen met drugs, criminaliteit of hun thuissituatie. In de Morvan zouden ze met afstand van hun oude omgeving, werk en begeleiding een nieuwe toekomst opbouwen. In werkelijkheid kwamen meerdere jongeren volgens onderzoek van Follow the Money terecht in omstandigheden die neerkwamen op uitbuiting en mishandeling.

Op 9 december 2025 vielen politie, arbeidsinspectie en kinderbescherming binnen bij zeker drie gastgezinnen. Vijftien jongeren werden meegenomen en later naar Nederland teruggebracht. Aanleiding waren onder meer meldingen over jongeren die wegliepen, honger leden en gedwongen werden te werken. In een van de gezinnen, bij Chantal en Yves Bolle in Nanton, zouden jongeren structureel te weinig eten hebben gekregen. Zij vertelden dat ze soms hondenbrokken, kippenvoer of varkensvoer aten. Ook spraken zij over klappen, vernederingen, opgesloten slaapkamers en het aanzetten tot geweld tegen elkaar.

De jongeren moesten volgens hun verklaringen vaak zeer lange dagen werken, soms tot zestig uur per week. Ze renoveerden het huis, onderhielden het erf, bouwden een kippenhok en legden een moestuin aan. Een van hen omschreef het bouwen van een hoge muur rond het terrein als het bouwen van zijn eigen gevangenis. Buren zagen hoe jongeren bang waren voor de gastouders en belden geregeld de politie, maar kregen naar eigen zeggen weinig gehoor. De familie Bolle beschikte bovendien niet over de vereiste papieren om jongeren op te vangen.

Ook bij een andere boer, Michel Thepenier, zouden jongeren als goedkope arbeidskrachten zijn ingezet. De oud-militair liet hen zwaar werk doen en schreeuwde tegen hen. Zijn hond viel jongeren meerdere keren aan, waardoor zij verwondingen opliepen. Een jongen brak bij een val van een dak zijn pols. Hoewel artsen een operatie adviseerden, werd hij pas een week later opnieuw naar het ziekenhuis gebracht; zijn pols moest toen opnieuw worden gebroken om die goed te zetten. Hij houdt jaren later nog steeds pijn en krachtverlies.

De jongeren konden nauwelijks over hun situatie vertellen. Hun telefoons werden afgenomen, contact met Nederland was beperkt en brieven aan ouders werden volgens meerdere jongeren gecontroleerd of vernietigd als daarin kritiek stond. Begeleiders van Jansen kwamen niet altijd opdagen. Nederlandse hulpverleners bezochten hen slechts af en toe, vaak in aanwezigheid van Jansen. Klachten werden volgens de jongeren geregeld afgedaan als manipulatief of als gedragsproblemen. Ouders kregen daardoor een vertekend beeld en mochten hun kinderen tijdens schaarse bezoeken meestal niet alleen spreken.

De verantwoordelijkheid lag volgens het onderzoek bij meerdere partijen. Jansen vertelde Nederlandse jeugdzorginstellingen dat de gastgezinnen ervaren en gekwalificeerd waren, terwijl dat niet altijd klopte. Ze plaatste ook geregeld meer jongeren in één gezin dan was afgesproken en had in december 2025 vijftien jongeren onder haar verantwoordelijkheid, terwijl er maar één gekwalificeerde begeleider was. Eerdere signalen over haar werkwijze bereikten niet alle instellingen of werden onvoldoende opgevolgd. Yorneo stopte in 2024 na een mislukt traject met Force en Soi en waarschuwde andere instellingen, maar Cessio en Tjeenz plaatsten daarna nog jongeren via Jansen. Pactum zegt de signalen wel te hebben ontvangen, maar ze niet te herkennen in de eigen ervaringen.

De constructie was bovendien lucratief. Jeugdzorginstellingen betaalden Force en Soi naar schatting 80 tot 90 euro per jongere per dag. Gastgezinnen ontvingen daarvan 15 tot 20 euro en jongeren kregen slechts tien euro leefgeld per week. Jansen hield volgens een berekening van Follow the Money per jongere jaarlijks zeker 20.000 euro over. In 2025 zou haar opbrengst bij vijftien jongeren ruim 328.000 euro hebben bedragen. Omdat Force en Soi geen gedetailleerde jaarrekeningen hoefde te publiceren, blijven de exacte geldstromen onduidelijk.

In Frankrijk loopt inmiddels een strafrechtelijk onderzoek naar Jansen en haar bedrijf. Haar woning werd doorzocht en er werden dozen met documenten meegenomen. Jansen is verhuisd, reageert niet inhoudelijk op vragen en ontkent dat Force en Soi haar bedrijf is, ondanks officiële bedrijfsgegevens. De jongeren zijn terug in Nederland, maar velen kampen met trauma, woede, dakloosheid of dagelijks drugsgebruik. Ouders zeggen dat hun kinderen niet geholpen, maar verder beschadigd uit Frankrijk zijn teruggekomen. De affaire roept brede vragen op over toezicht, verantwoordelijkheid en de manier waarop Nederlandse jeugdzorg kwetsbare kinderen over de grens laat plaatsen.