Geteisterde Vondelkerk met veel kabaal leeggepompt; „Nee, het was geen aanslag"
In dit artikel:
Vlammen verwoestten in de nieuwjaarsnacht grote delen van de Vondelkerk aan de Vondelstraat, de neogotische kruisbasiliek van P.J.H. Cuypers tussen de Overtoom en het Vondelpark. Het dak en de grootste toren zijn verdwenen; de buitenmuren staan nog, maar het middenschip is onveilig door gaten in gewelven. De kelder staat inmiddels vol bluswater, wat het werk aan stabilisatie en herstel bemoeilijkt.
Stadsherstel Amsterdam, eigenaar van het rijksmonument sinds 1996, liet het beschadigde interieur eerst per drone inspecteren. Prioriteit is nu het zeker stellen van de muren: met twee kranen worden omgevallen dakdelen en de ingestorte vieringtoren verwijderd en daarna wordt de kerk afgedekt met een tijdelijke kap. Herstelwerkzaamheden kunnen daarna beginnen en worden geschat op twee à drie jaar. Zodra de kelder is leeggepompt, wordt onderzocht of archieven van Stadsherstel en van de Vereniging Vrienden van Amsterdamse Gevelstenen te redden zijn; mogelijk kan vriesdrogen uitkomst bieden.
De schade heeft veel lokale steun losgemaakt. Ruim 3.800 particulieren hebben samen meer dan 245.000 euro gedoneerd. Concerten, proeverijen en andere acties — plus een inzameling van statiegeld door een Albert Heijn — dragen bij aan de fondsenwerving. De overheid heeft nog geen financiële toezegging gedaan. Intussen zijn diensten en evenementen die normaal in de Vondelkerk plaatsvonden verplaatst; de Engelstalige Liberty Church komt nu samen in de Posthoornkerk.
Historische context toont dat de kerk vaker met branden en ingrijpende incidenten te maken heeft gehad: Cuypers woonde ooit met uitzicht op zijn ontwerp en de kerk leed grote schade bij een brand in 1904. De huidige brand wordt door de politie onderzocht; vuurwerk wordt als mogelijke oorzaak genoemd, maar er zijn nog geen aanwijzingen voor brandstichting.
Direct na de brand verspreidden zich op sociale media snel complottheorieën en valse claims, waarschuwt de stichting Justice for Prosperity. Volgens de organisatie leidden internationale en invloedrijke netwerken tot ongefundeerde beschuldigingen dat de brand een aanslag zou zijn. De conclusie van die stichting: er is geen bewijs voor opzet, en de gebeurtenis wordt misbruikt om verdeeldheid te zaaien.