Geslaagde nestkastactie voor torenvalken
In dit artikel:
In 2025 stonden torenvalken extra in de schijnwerpers: Vogelbescherming en SOVON riep het uit tot het Jaar van de Torenvalk omdat de soort sterk achteruitgaat en op de Rode Lijst van bedreigde broedvogels staat. Om vrijwilligers die lokaal actie ondernemen te ondersteunen startte Vogelbescherming het Torenvalkfonds. Via dat fonds konden mensen nestkasten van Vivara, palen om die kasten te monteren en een speciaal zadenmengsel aanvragen. De belangstelling was groot: er werden 84 nestkasten en materiaal voor het zelf maken van 50 kasten aangevraagd, 80 palen verstrekt en in totaal 22.210 m2 zadenmengsel verdeeld. Het fonds werd mogelijk gemaakt door ledenbijdragen, de Barbara Eveline Keuning Stichting en Vivara.
Verschillende vrijwilligers vertellen hoe zij met relatief eenvoudige ingrepen proberen het tij te keren. Johanna Huizinga uit Veendam richtte in 2019 de Werkgroep Zandpad+ op. Met een gemeentelijke startsubsidie plantte ze inheemse struiken, zaaide biologisch bermzaad in en past gefaseerd maaibeheer toe om insecten en zo ook muizen te stimuleren. Een eerder opgehangen torenvalkkast ging bij een storm stuk; via het Torenvalkfonds vroeg ze één nieuwe kast, een paal en 1.000 m2 zadenmengsel aan. De geplaatste kast komt langs een zandpad bij boerenerven te hangen, het zadenmengsel wordt langs dat pad ingezaaid. Johanna benadrukt dat kleinschalige buurtacties — struiken planten op gemeentegrond, biologisch geteelde bloembollen — kunnen bijdragen aan meer muizen en zo voedsel en leefgebied voor torenvalken vergroten.
Len de Goede‑Van den Burg, coördinator van de Uilenwerkgroep Soest, wijst op de grotere oorzaken van de achteruitgang: intensieve landbouw en het gebruik van gif zorgen voor minder veldmuizen, het belangrijkste voedsel van de torenvalk. Len en zijn vrijwilligers breidden de regionale torenvalkstand uit met vijftien kasten (dertien hingen er op het moment van het verhaal) waarvan doorgaans minstens zes bezet zijn. Hij pleit voor een verbod op landbouwgif en voor meer kruidenrijke graslanden en akkerranden, zodat muizenpopulaties herstellen en torenvalken niet worden gedwongen te switchen naar minder voedzame prooien zoals spreeuwen.
Peter de Maagt van Stichting Werkgroep Roofvogels Rijnland houdt een lokale “burgerlijke stand” bij van torenvalken: hij inventariseert nesten, volgt succes van jongen en ringt vogels om terugkerende individuen te kunnen herkennen. Hij benadrukt dat praktijken zoals het ophangen en onderhouden van nestkasten, braaklegging van stukken land en deelname aan broedvogelcontroles direct helpen bij het herstel en het geven van cijfers voor beleid en onderzoek.
Gemeenschappelijke thema’s bij de vrijwilligers zijn inzet en praktische natuurbescherming: nestkasten plaatsen, habitat verbeteren met inheemse beplanting en aangepast maaibeheer, en het verzamelen van gegevens. Vogelbescherming prijst deze inzet en geeft aan zich samen met lokale groepen te blijven inzetten voor de torenvalk en andere kwetsbare vogelsoorten.