'Geschiedenis herhaalt zich' tot 'redding nabij': felle emoties op straat om AfD-winst

In dit artikel:

De deelstaatverkiezingen in Saksen-Anhalt hebben een scherp verdeelde samenleving blootgelegd. De AfD werd de grootste partij, terwijl de protestpartij BSW met iets meer dan 5 procent de kiesdrempel nipt haalde. Een door de AfD geleide regering zou daardoor mogelijk zijn, maar daarvoor is samenwerking met BSW nodig.

In Burg, waar de AfD bijna de helft van de stemmen kreeg, is de tegenstelling duidelijk zichtbaar. AfD-aanhangers zien hun stem als een waarschuwing aan de gevestigde partijen in Berlijn. Ze noemen immigratie, hoge energieprijzen, lage inkomens en het gebrek aan perspectief als belangrijkste zorgen. Sommigen steunen de partij volledig; anderen zeggen vooral uit protest te hebben gestemd, zonder alle standpunten of extreemrechtse kopstukken te onderschrijven. BSW-kiezers willen vooral afrekenen met de partijen die al lang regeren en staan open voor samenwerking met de AfD.

Tegenstanders van de AfD zijn juist geschokt dat de partij zo veel steun krijgt. In Saksen-Anhalt geldt de AfD bij de veiligheidsdienst als rechts-extremistisch. Critici waarschuwen, mede vanwege Duitslands oorlogsverleden, voor een herhaling van de geschiedenis en benadrukken het belang van democratische en gematigde partijen. Ook wijzen zij op de rol van buitenlandse arbeidskrachten in sectoren zoals de zorg.

De uitslag heeft een sociale en regionale achtergrond. Saksen-Anhalt, een voormalige DDR-deelstaat, behoort tot de armere Duitse deelstaten, heeft bovengemiddelde werkloosheid en lage inkomens en pensioenen. In plaatsen als Burg zorgen leegstand, vergrijzing en het vertrek van jongeren naar grotere steden voor extra onvrede. De AfD-aanhang bestaat relatief vaak uit mannen van 35 tot 59 jaar met een praktische opleiding en een laag inkomen.

Tegelijkertijd wonen er ook migranten die zich juist veilig en welkom voelen, zoals een Syrische logistiek medewerker die in Burg wil blijven werken. De mogelijke vorming van een AfD-regering wordt door de ene helft van de bevolking als hoopvol en door de andere helft als gevaarlijk politiek experiment gezien.