Gerrit Hiemstra verkoopt klimaatactivisme als wetenschap bij Eva

In dit artikel:

In het opiniërende artikel bekritiseert Marcel Crok het optreden van voormalig NOS-weerman Gerrit Hiemstra in de talkshow Eva van Eva Jinek. Hiemstra koppelde de hete en droge zomer van 2026 vrijwel volledig aan klimaatverandering en stelde dat mensen daarom zo snel mogelijk moeten stoppen met fossiele brandstoffen, vlees en zuivel. Volgens Crok was zijn betoog eenzijdig en onvoldoende onderbouwd, en had de publieke omroep meer nuance moeten bieden.

Hiemstra zei dat de extreme zomer zonder klimaatverandering niet mogelijk zou zijn geweest. Crok wijst erop dat het langdurige warme en droge weer volgens meteorologische verklaringen samenhing met een natuurlijke omega-blokkade: een stabiel hogedrukgebied dat warme, droge lucht uit het zuiden boven West- en Midden-Europa vasthield. Ook verwijst hij naar een studie van de wiskundigen Han en Jippe Hoogeveen, die op basis van tienduizenden weerkaarten concluderen dat veranderende windrichtingen een belangrijke verklaring vormen voor de opwarming in Nederland. Sinds de jaren tachtig zou vaker zuidelijke wind warme lucht aanvoeren. Crok stelt dat deze factoren in de uitzending niet aan bod kwamen.

Ook de bespreking van bosbranden vindt Crok misleidend. Hiemstra zou de indruk hebben gewekt dat de branden in Europa uitzonderlijk waren door klimaatverandering. Volgens de aangehaalde gegevens was het wereldwijd juist een relatief rustig brandjaar. Alleen Spanje en Frankrijk kenden volgens Crok een uitzonderlijk grote brandomvang; in andere landen, zoals Griekenland en Portugal, was het beeld minder ernstig. Naast hitte en droogte spelen volgens hem menselijk handelen, bosbeheer, de hoeveelheid brandbaar materiaal en de snelheid van brandbestrijding een belangrijke rol. Wereldwijd zou het totale verbrande oppervlak bovendien dalen.

De lage waterstanden in onder meer de Rijn, Donau en Po vormden een ander voorbeeld. Bij Lobith werd op 17 augustus 2026 een recordlage gemiddelde afvoer gemeten. Crok benadrukt echter dat vergelijkbare lage Rijnstanden ook voorkwamen in onder andere 1929, 1947, 1949, 1953 en 1954. Een analyse van jaarlijkse minimum- en maximumafvoer sinds 1900 zou volgens hem geen duidelijke trend laten zien. Daarmee betwist hij de suggestie dat de lage waterstand onderdeel is van een voortdurende klimaatontwikkeling.

Hiemstra noemde daarnaast een schatting van 35.000 hittedoden in Europa. Crok vindt dat deze cijfers zonder voldoende context werden gepresenteerd. Hij wijst op studies waaruit volgens hem blijkt dat wereldwijd veel meer mensen door kou dan door hitte overlijden. Ook noemt hij airconditioning als een praktische vorm van aanpassing waarmee vooral kwetsbare ouderen tegen extreme hitte kunnen worden beschermd. Europa heeft volgens de aangehaalde cijfers een veel lager gebruik van airconditioning dan de Verenigde Staten en Japan.

De door Hiemstra genoemde economische schade van 180 miljard euro door droogte en hitte noemt Crok eveneens misleidend. Het bedrag komt uit een rapport van Triodos Bank en is een schatting van het effect op het Europese bruto nationaal product, inclusief indirecte gevolgen zoals lagere arbeidsproductiviteit. Volgens Crok betekent dit niet automatisch dat er voor 180 miljard euro aan ‘klimaatschade’ is ontstaan. Afgezet tegen het Europese bnp zou de schade door rampen volgens de door hem aangehaalde analyses gemiddeld iets boven 0,1 procent liggen, zonder duidelijke trend.

Tot slot bekritiseert Crok het gebruik van het hoge uitstootscenario RCP8.5 in een klimaatpresentatie van de NOS. Volgens hem wordt dit scenario inmiddels ook door het IPCC als weinig realistisch beschouwd, maar wordt die kanttekening niet gemaakt. Crok verwijt Hiemstra en de publieke omroep dat zij records en extremen selectief aan klimaatverandering koppelen en vervolgens vooral een politieke boodschap uitdragen. Hij vindt het bovendien teleurstellend dat klimaatwetenschappers daar nauwelijks publiekelijk tegenin gaan, omdat dit volgens hem de geloofwaardigheid van de klimaatwetenschap aantast.