Geriaters trekken aan alarmbel: "Artsen geven te verregaande behandelingen aan mensen in hun laatste levensfase"

dinsdag, 17 november 2026 (05:35) - VRT Nieuws

In dit artikel:

Belgische geriaters waarschuwen dat artsen bij mensen in de laatste levensfase te snel kiezen voor zware behandelingen. Het gaat vooral om zeer kwetsbare 90-plussers met bijvoorbeeld vergevorderde dementie of een grote zorgbehoefte, maar ook om jongere patiënten met uitbehandelde kanker. Volgens de geriaters krijgt levensverlenging daardoor soms voorrang op levenskwaliteit.

De discussie kwam opnieuw op gang nadat ondernemer Roland Duchâtelet stelde dat het laatste levensjaar de overheid 10 miljard euro kost. Geriater Catherine Van Dessel noemt het ongepast om de zorg aan het levenseinde vanuit besparingen te benaderen. Ruth Piers van het UZ Gent vindt wel dat het debat nodig is, maar wil het vooral voeren over betere begeleiding. Als minder ingrijpen ook goedkoper blijkt, is dat volgens haar slechts een bijkomend voordeel.

Artsen zouden volgens de geriaters vaker moeten overwegen om niet te opereren of over te schakelen op palliatieve zorg. Door verregaande specialisatie en vaste ziekenhuisprotocollen verliezen zorgverleners soms het bredere beeld uit het oog. Van Dessel verwijst naar een 94-jarige man met mondbodemkanker voor wie een zware kaakreconstructie werd gepland, hoewel een collega daar geen meerwaarde in zag. De man overleed een week later. Ook blijkt uit KCE-onderzoek uit 2020 dat een op de tien kankerpatiënten nog een zware behandeling krijgt in de laatste twee weken van het leven.

De geriaters spreken van therapeutische hardnekkigheid: behandelingen worden voortgezet hoewel ze geen reële meerwaarde meer bieden. Doorbehandelen is volgens Piers vaak eenvoudiger dan met patiënt en familie bespreken dat bepaalde ingrepen niet langer zinvol zijn. Bij zeer kwetsbare ouderen met een heupfractuur is bijvoorbeeld niet altijd duidelijk of een operatie de beste keuze is. Een lopend onderzoek van KU Leuven en het Imeldaziekenhuis verzamelde al meer dan tweehonderd reacties over die beslissing. Nederlands onderzoek vond bij dergelijke patiënten geen verschil in levenskwaliteit tussen een operatieve en een conservatieve aanpak.

Niet alleen artsen spelen een rol. Families zouden vaker aandringen op verdere behandeling of een tweede opinie, ook wanneer een patiënt die ingrepen waarschijnlijk niet meer aankan. De geriaters merken dat het vertrouwen in medische expertise afneemt. Volgens Piers versterken online informatie en kunstmatige intelligentie bovendien het idee dat voor iedereen nog een oplossing mogelijk is. Dat kan leiden tot extra verplaatsingen, onderzoeken en behandelingen, met meer menselijk leed als gevolg.

Als oplossing pleiten de artsen voor gezamenlijke beslissingsgesprekken met verschillende zorgverleners, waarbij de waarden, wensen en draagkracht van de patiënt centraal staan. Een advies van een brede expertengroep over levenseindezorg roept eveneens op om de focus te verschuiven van levensduur naar levenskwaliteit en geriaters, huisartsen en intensivisten meer gewicht te geven bij ingrijpende beslissingen. Niet behandelen betekent volgens de geriaters niet dat de zorg stopt: pijnbestrijding, comfortzorg en tijdige zorgplanning kunnen patiënten helpen om waardevolle tijd met hun naasten door te brengen.

Ook de financiering moet volgens hen veranderen. Het zorgsysteem vergoedt medische ingrepen wel, maar nauwelijks het tijdrovende overleg dat nodig is om samen te beslissen om niet te opereren. Daardoor wordt behandelen financieel beloond, terwijl gesprekken over afscheid en passende zorg onvoldoende worden ondersteund. De geriaters vragen om warme, mensgerichte zorg die onnodig lijden voorkomt.

BEKIJK OOK:

Vandaag Inside: Jan Paul van Hecke hard na 5-0-nederlaag: ‘Een dieptepunt voor het Nederlandse voetbal!’