'Georgië zijn we kwijt' klinkt het in de EU, maar Georgiërs houden hoop
In dit artikel:
Een jaar na de opschorting van de EU-toetredingsgesprekken staan Georgië en de EU volgens waarnemers verder uit elkaar dan ooit. De pro-Europese oppositie in Georgië houdt al 365 dagen onafgebroken protesten, maar de regeringspartij Georgische Droom (GD) heeft sindsdien stappen gezet die volgens critici de democratische instellingen systematisch uithollen: oppositieleiders en journalisten krijgen zware straffen, demonstranten worden harder aangepakt en boetes voor ongeoorloofd protest zijn vertienvoudigd.
De EU uit steeds feller haar zorg en probeert met drukmiddelen te reageren, maar volgens Antoaneta Dimitrova (hoogleraar Vergelijkend Bestuur, Universiteit Leiden) zijn die mogelijkheden beperkt zolang de Georgische regering zelf niet achter EU-lidmaatschap staat. De uitbreiding werd na de grootschalige Russische inval in Oekraïne opnieuw urgent verklaard omdat zij de EU sterker maakt en potentiële bronnen van regionale onrust wegneemt. Tegelijk waarschuwt Dimitrova dat de EU voorzichtig moet zijn om GD niet van inmenging te kunnen beschuldigen; te nadrukkelijke steun kan het nationale sentiment tegen Brusselse invloed versterken.
De represailles reiken tot op ambtelijk niveau: honderden kritische ambtenaren kregen ontslag. Erekle Koplatadze, voormalig secretaris van de Georgische delegatie bij PACE, werd in juli ontslagen na deelname aan protesten en ondertekening van een petitie tegen de opschorting; kort na het interview over zijn ontslag dook zijn naam op in berichten over gearresteerde demonstranten. Koplatadze zegt dat hij niet weg wil uit Georgië en benadrukt: "We moeten klaarstaan om elke kans op verandering te kunnen aangrijpen." Hij voegt eraan toe dat hij niet wil emigreren uit noodzaak: "Ik wil niet vertrekken om de verkeerde redenen. Ik wil niet vluchten en deze strijd verlaten."
Ex-president Salome Zoerabisjvili waarschuwt dat Rusland Georgië als proeftuin gebruikt voor hybride oorlogsvoering die elders in Europa toepasbaar zou zijn. Dimitrova plaatst ook internationale voorbeelden in perspectief: successen zoals de geweldloze politieke omslag in Slowakije (1998) tonen dat maatschappelijke druk effect kan hebben, maar de huidige situatie is anders en mede beïnvloed door hoe protesten elders — bijvoorbeeld in Belarus en Servië — zijn aangepakt.
Kort samengevat: de politieke teloorgang in Georgië verstoort de EU-relatie, de regering treedt harder op tegen tegenstanders en kritische ambtenaren, en terwijl Brusselse druk bestaat, zijn er grenzen aan wat van buitenaf kan worden bereikt. De toekomst hangt sterk af van binnenlandse mobilisatie en hoe zowel Georgische actoren als de EU hun strategieën kiezen.