Genetisch gemanipuleerde pieper moet bestrijdingsmiddel tegen aardappelziekte overbodig maken

In dit artikel:

Wageningen University & Research onderzoekt op een proefveld bij Lelystad of genetisch aangepaste aardappelen beter bestand zijn tegen phytophthora. De planten zijn met gerichte genetische technieken, waaronder Crispr-Cas, voorzien van meerdere resistenties. Daardoor zouden boeren minder vaak preventieve bestrijdingsmiddelen hoeven te gebruiken. Aardappelen behoren momenteel tot de Nederlandse akkerbouwgewassen waarop het meest wordt gespoten.

De proef komt op een moment dat de Europese regels voor genetisch aangepaste gewassen zijn versoepeld. Naar verwachting vallen rassen die ook via traditionele veredeling hadden kunnen ontstaan over twee jaar onder een eenvoudiger toelatingsregime. Na een beperkte veiligheidsbeoordeling mogen ze dan worden geteeld, zonder verplichte GMO-vermelding op het etiket.

Onderzoeker Geert Kessel benadrukt dat het combineren van verschillende resistenties nodig is, omdat phytophthora zich snel aanpast. Uit eerdere studies bleek dat aardappelen met meerdere resistentiegenen de ziekte veel later of helemaal niet oplopen. De veldproef moet uitwijzen of de nieuwe rassen ook onder praktijkomstandigheden voldoende bescherming bieden en een vergelijkbare opbrengst leveren.

De resultaten van dit jaar worden echter beperkt door de droogte. Daardoor heeft phytophthora zich nauwelijks ontwikkeld. Ook de onbehandelde controlegroep ziet er gezond uit, waardoor een duidelijk verschil in ziektegevoeligheid niet zichtbaar is. Wel lijken de genetisch aangepaste aardappelen vooralsnog net zo goed te groeien als de andere planten. De onderzoekers overwegen de proef volgend jaar kunstmatig met de ziekte te besmetten.

Biologisch aardappelveredelaar Peter Keijzer vindt Crispr-Cas technisch veelbelovend, maar ziet gentechnologie niet als noodzakelijk. Volgens hem kunnen ook via klassieke kruising meerdere resistenties worden gecombineerd, zij het langzamer. Bovendien worden aardappelen vooral beoordeeld op smaak en uiterlijk; de ziekteresistentie is in de eerste plaats van belang voor de teler.