Bestaande opvangplekken voor Oekraïners dreigen te verdwijnen
In dit artikel:
Gemeenten in Nederland worstelen met het tekort aan opvangplekken voor Oekraïense ontheemden, terwijl bestaande locaties in toenemende mate verdwijnen. Uit een rondgang van RTL Nieuws blijkt dat bij meer dan 40% van de gemeenten dit jaar één of meer opvanglocaties uitlopen; in veel gevallen kan een contract wel verlengd worden of is er al een alternatief geregeld, maar 12% van de gemeenten heeft nog geen oplossing terwijl sluiting wel op de planning staat.
Dordrecht is exemplarisch voor het probleem: de opvanglocatie Crown Point moet sluiten en 900 bewoners moeten verhuizen. De gemeente is al ruim een jaar bezig met het zoeken naar vervangende plekken. Die zoektocht verliep trager dan verwacht door inspraakprocedures, bezwaarprocedures en zelfs het faillissement van een bouwer van flexwoningen. Inmiddels is die bouwer begonnen met een doorstart, zijn de eerste flexwoningen binnenkort te verwachten en kon Dordrecht de sluitingsdeadline opschuiven naar eind augustus; iets meer dan de helft van de bewoners heeft al een nieuwe plek gevonden. Buurgemeenten helpen mee door extra plekken beschikbaar te stellen.
Andere voorbeelden tonen de spreiding en variatie van het probleem: in Utrecht gaan twee locaties met samen 550 plaatsen dicht, terwijl in kleinere gemeenten het om enkele tientallen of zelfs enkele plekken gaat. In Maasdriel moeten Oekraïners een vakantiepark verlaten omdat het weer als zodanig gebruikt zal worden. In Losser is een voormalig hotel met 27 bewoners aan de beurt; een plan om woonunits op een oud sportveld te plaatsen werd door de gemeenteraad afgewezen, waardoor een alternatief nog uitblijft.
Veel sluitingen volgen omdat eigenaren de panden willen teruggeven om woningen te bouwen of de oorspronkelijke bestemming te herstellen. Gemeenten ervaren het als bijzonder lastig een alternatief te vinden door de algehele woningnood en de beperkte beschikbaarheid van locaties. Wanneer gemeenten niet tijdig een nieuwe opvanglocatie hebben, is onduidelijk wat er precies zal gebeuren; gemeenten benadrukken dat ze er alles aan doen en formeel verantwoordelijk zijn voor passende opvang.
De juridische achtergrond maakt de situatie complexer. Oekraïners vallen nu onder de EU-Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB), waarmee ze recht hebben op opvang, zorg, onderwijs en arbeid in Nederland tot 5 maart 2027. Het demissionaire kabinet kondigde vorig jaar aan dat Oekraïners vanaf die datum een tijdelijke verblijfsvergunning van drie jaar krijgen, maar de precieze invulling en gevolgen op langere termijn moeten nog worden uitgewerkt. Gemeenten en de Vereniging Nederlandse Gemeenten vragen om meer duidelijkheid en een langetermijnvisie vanuit Den Haag, omdat huidige onzekerheid ook financiële en planningsproblemen voor lokaal bestuur veroorzaakt.
RTL Nieuws bereikte 194 van de 342 gemeenten met een vragenlijst; die respons vertegenwoordigt een evenwichtige afspiegeling van gemeentegrootte en geografische spreiding.