Gemeenten aan zet tegen zelfdoding. 'Durf te vragen: denk je weleens aan de dood?'
In dit artikel:
Vanaf dit jaar moeten gemeenten beleid maken om zelfdoding te voorkomen. In het noorden van Nederland — vooral in Groningen en Drenthe — bestaan al allerlei losse initiatieven, maar een samenhangende gemeentelijke aanpak staat nog in de verkennende fase.
Op het Alfa-college in Groningen werkt orthopedagoog Lianne van der Werf met mbo-studenten die worstelen met somberheid en onzekerheid. Zij ziet de mentale druk bij jongeren toenemen: veel studenten vergelijken zich voortdurend met anderen en ervaren prestatiedruk, wat kan uitmonden in aanhoudende negatieve gedachten en suïcidale neigingen. De school werkt met de STORM-aanpak (Strong Teens and Resilient Minds): leerlingen leren signalen van somberheid herkennen, vullen vragenlijsten in en bij hoge scores wordt binnen 24 uur contact gelegd voor gesprek en eventuele doorverwijzing.
De noodzaak is groot: het 113 Fonds begon recent de campagne Lessen voor het Leven en wijst erop dat gemiddeld 26 jongeren per maand door suïcide overlijden — ongeveer een volle schoolklas. Verreweg niet iedereen die overlijdt, stond onder behandeling; volgens onderzoeker Jos de Keijser (RUG) was ongeveer tweederde niet in beeld bij zorginstanties. Zijn onderzoek naar de periode vóór zelfdoding (psychosociale autopsie) laat zien dat oorzaken sterk verschillen, waardoor alleen landelijke campagnes niet volstaan.
De Keijser pleit daarom voor lokale, doelgroepgerichte inspanningen. Kwetsbare groepen zoals agrariërs zijn vaak moeilijk bereikbaar; mensen die regelmatig op het erf komen — dierenartsen, leveranciers, bankmedewerkers — kunnen met training fungeren als gatekeepers die signalen opvangen en het gesprek aangaan. Op scholen krijgen docenten vergelijkbare trainingen om suïcidale signalen te herkennen en direct te vragen naar gedachten over de dood. Veel volwassenen vinden dat spannend uit angst iemand op ideeën te brengen, maar onderzoek en praktijk tonen dat directe vragen het gesprek openen zonder extra risico te veroorzaken.
Gemeenten krijgen tot eind 2026 de tijd om hun preventiebeleid uit te werken. Samenwerking tussen gemeenten in Drenthe en Groningen kan kracht geven, mits de lokale verschillen en doelgroepen niet uit het oog worden verloren. De kernboodschap van betrokken hulpverleners en onderzoekers is dat preventie begint bij oplettendheid in de eigen omgeving: scholen, sportclubs, buurten en werkplekken kunnen samen signalen oppikken en iemand tijdig naar passende hulp leiden.
Wie wil praten over gedachten aan zelfdoding kan anoniem terecht via 113.nl of bellen met 113.