Gejok van justitie­minister Van Weel over de politie is meer dan een uitglijder

In dit artikel:

Minister van Justitie en Veiligheid David van Weel (VVD) erkende vorige week in een brief aan de Tweede Kamer dat de politie ongeveer 10.000 aangiftes uit 2024 nog niet heeft behandeld. Het gaat onder meer om ernstige gewelds- en zedenmisdrijven, diefstal en brandstichting. De Algemene Rekenkamer bracht dit probleem in juni aan het licht. Nadat Van Weel de bevindingen eerst als een vertekend beeld had bestempeld, stelde de Rekenkamer dat hij de Kamer verkeerd had geïnformeerd. Tijdens een spoeddebat eind september bood de minister zijn excuses aan. De cijfers zijn inmiddels volgens het ministerie, de Rekenkamer en de politie geharmoniseerd.

Volgens de auteur gaat de kwestie verder dan de misstap van de minister. De affaire zou wijzen op gebrekkige verantwoording binnen de politie en op twijfel over de manier waarop extra budgetten worden onderbouwd. Follow the Money stelde eerder dat veel gebruikte argumenten, zoals toenemende criminaliteit en een tekort aan recherchecapaciteit, niet goed aansluiten bij openbare cijfers. De politiebegroting groeide van 5,2 miljard euro in 2016 naar 8,8 miljard in 2026, terwijl het ophelderingspercentage van misdrijven daalde van circa 70 procent in 2012 naar ongeveer 50 procent in 2023. Bij geweldsmisdrijven halveerde de opheldering zelfs, ondanks een daling van het aantal delicten.

De politie wijt de slechtere resultaten aan capaciteitsgebrek, maar onderzoek van Follow the Money suggereert dat de capaciteit per geweldsmisdrijf juist sterk is toegenomen. Mogelijke andere verklaringen zijn dat geweldsdelicten minder prioriteit kregen dan drugscriminaliteit en ondermijning en dat de kwaliteit van de opsporing achteruitging. De Rekenkamer schreef de achterstanden mede toe aan beleidskeuzes van het ministerie en het Openbaar Ministerie, waarbij zaken als cybercrime en drugsbezit volgens haar voorrang kregen boven misdrijven met een grotere maatschappelijke impact.

De Rekenkamer concludeerde bovendien dat de politie onvoldoende inzicht heeft in de verdeling van haar geld, geen duidelijke doelen formuleert en beperkt zicht biedt op prestaties en resultaten. Dat bemoeilijkt parlementaire controle op een begroting die richting 2027 bijna 10 miljard euro bedraagt. Van Weel en de korpschef hebben beterschap en meer transparantie over opsporingskeuzes toegezegd. Een aangekondigd vervolgonderzoek moet uitwijzen of de politie die belofte daadwerkelijk uitvoert.