Gehavend kabinet-Schoof mag van Kamer verder met VVD en BBB, maar kan weinig meer doen

In dit artikel:

Het demissionaire kabinet-Schoof gaat door met alleen VVD en BBB nu NSC en minister Caspar Veldkamp zijn opgestapt na een conflict over extra maatregelen tegen de Israëlische regering vanwege geweld in Gaza. Door het vertrek houdt de coalitie nog maar 32 van de 150 Kamerzetels, waardoor premier Dick Schoof erkende dat de Tweede Kamer feitelijk het speelveld bepaalt. Het kabinet viel vrijdag voor de tweede keer; NSC kondigde het vertrek aan nadat Veldkamp naar eigen zeggen geen steun in het kabinet voelde voor de door hem noodzakelijke stappen.

Schoof zei dat Veldkamp zijn collega’s niet vooraf had geïnformeerd en dat er nog overleg liep over een oplossing toen Veldkamp het nieuws naar buiten bracht. De premier riep NSC’ers tevergeefs op te blijven omdat het kabinet al demissionair is. Na het vertrek hebben VVD en BBB de vrijgekomen ministersposten verdeeld: VVD neemt Buitenlandse Zaken, Volksgezondheid en Sociale Zaken over; BBB krijgt Binnenlandse Zaken en Onderwijs. Namen volgen na de gebruikelijke screening; ook staatssecretariaten worden later ingevuld.

In het Kamerdebat werd een motie van wantrouwen tegen het kabinet door alleen Denk en de Partij voor de Dieren gesteund en verworpen. Evenmin was er meerderheid voor D66’s voorstel voor een kabinet van nationale eenheid of voor een poging om NSC terug te winnen. Ook een restauratie van de koning als actieve speler bij formaties kreeg geen meerderheid, ondanks steun van ChristenUnie, SGP, CDA, VVD, BBB en NSC.

Een belangrijk twistpunt is een voorgesteld verbod op handel in producten uit de door Israël bezette gebieden op de Westelijke Jordaanoever. Een Kamergroep wil dat Nederland eerst zelf een verbod invoert en vervolgens in Brussel pleit voor Europees beleid; VVD en anderen willen eerst op EU-niveau optreden terwijl parallel nationale wetgeving kan worden voorbereid. NSC-fractievoorzitter Nicolien van Vroonhoven betreurde dat VVD-tekstwijzigingen laat in het debat de indruk wekken van nauwere overeenstemming.

Kiezers worden al op 29 oktober opnieuw naar de stembus geroepen — vijfenhalve maand na de kabinetsval — wat door Schoof en meerdere Kamerfracties als lang wordt gezien; er is nu een motie aangenomen om te verkennen of verkiezingstermijnen en formatieperiodes verkort kunnen worden. Tijdens het debat speelde ook politieke onrust rondom zorg voor zieke Gazaanse kinderen en een rectificatie van Geert Wilders over onjuiste politiebepalingen. Al met al verplaatste het vertrek van NSC het zwaartepunt van regeringsbeslissingen nadrukkelijk naar de Kamer en laat het kabinet voorlopig een zeer beperkte parlementaire basis achter.