Gehaktbal moet wijken in nieuw advies Voedingscentrum. Vivian kookt alleen nog maar plantaardig: 'Ben niet tegen vlees, maar ik doe er niks meer mee'
In dit artikel:
Het Voedingscentrum scherpt de Schijf van Vijf aan: Nederlanders moeten aanzienlijk minder vlees eten en meer plantaardige eiwitten opnemen. Het nieuwe advies verlaagt de vleesconsumptie van maximaal 500 naar 300 gram per week, waarvan niet meer dan 100 gram mager rood vlees (varken of rund) mag zijn. Het advies voor kaas is gehalveerd, terwijl de aanbevolen hoeveelheid peulvruchten (linzen, bonen, erwten) juist verdubbelt. De herziening is grotendeels gebaseerd op het Eat Lancet-rapport en heeft als doel eten gezonder, duurzamer en veiliger te maken.
Dat zal voor veel mensen wennen zijn: Nederlanders eten gemiddeld ruim 600 gram vlees per week en gebruiken peulvruchten nog nauwelijks (ongeveer twee keer per maand, minder dan 50 gram per week). Marije Verwijs van het Voedingscentrum benadrukt dat de versobering vooral vanuit duurzaamheidsoverwegingen komt, maar dat gezondheid en milieu steeds meer hand in hand gaan. Ze moedigt aan tot kleine, haalbare stappen in plaats van rigoureuze dieetomslagen: experimenteren met peulvruchten is een goed begin.
Praktische voorbeelden laten zien hoe dat kan. Vivian Keulaars van evenementenlocatie De Melkfabriek in Bunne kookt grotendeels plantaardig en vervangt spekjes door zongedroogde tomaat, kip door champignons en maakt zelf groenteburgers van peulvruchten. Ze gebruikt geen ultrabewerkte vleesvervangers maar kiest voor biologisch en seizoensgebonden ingrediënten.
De verandering kan ook kansen scheppen voor boeren, maar op dit moment is de markt voor eiwitgewassen zwak. Akkerbouwer Garbrand Meijer uit Usquert teelt al jaren erwten, veldbonen en zelfs kikkererwten in een proef van het Groningse eiwitprogramma Fascinating. De gewassen zijn goed voor de bodem en hebben weinig bestrijdingsmiddelen nodig, maar financiële opbrengsten zijn teleurstellend: wisselende oogsten, sterk fluctuerende prijzen en verminderde subsidie maken telen onrendabel genoeg dat hij stuk land braak laat liggen. Meijer zegt dat hogere consumentenvraag de rentabiliteit zou kunnen herstellen; zelf eet hij nog graag vlees.
Er is ook tegenstand. Slager Henk Bating uit Assen verzet zich tegen de aanbevelingen en waarschuwt voor tekorten aan voedingsstoffen zoals vitamine B12 bij te strikte vleesreductie. Het Voedingscentrum antwoordt dat de nieuwe richtlijnen gestoeld zijn op breed wetenschappelijk draagvlak en dat veel voedingsstoffen ook via andere producten binnen te krijgen zijn; sommige voedingsmiddelen, zoals zuivel en vette vis, laten bovendien specifieke gezondheidsvoordelen zien.
Kortom: de vernieuwde Schijf van Vijf zet in op minder dierlijke producten en meer peulvruchten om gezondheid en milieu te verbeteren. De praktische impact hangt af van consumentengedrag, marktvraag en economische haalbaarheid voor boeren.