Geen stroom voor nieuwe huizen, wel voor energieslurpend datacenter: hoe zit dat?
In dit artikel:
Netbeheerder TenneT waarschuwde donderdag dat het hoogspanningsnet in Utrecht, Gelderland en Flevoland op volle capaciteit draait. Zonder ingrijpen kan dat leiden tot een aansluitstop voor kleinverbruikers, kleine en middelgrote bedrijven en nieuwbouw: huishoudens zouden dan geen zwaardere of aangepaste aansluiting meer kunnen krijgen. Tegelijkertijd maakt het Amerikaanse Equinix bekend in 2027 een groot datacenter bij Lelystad te willen bouwen dat naar verwachting meer stroom zal vragen dan de hele stad nu verbruikt. Nieuwsplatform NU.nl berichtte dat de gemeenteraad van Lelystad verkeerd geïnformeerd zou zijn over de omvang van dat energieverbruik.
Datacenters zijn in Nederland flink groeiende stroomverbruikers: in 2024 verbruikten ze gezamenlijk ruim 5.100 GWh, ongeveer 5% van het totale elektriciteitsverbruik en vergelijkbaar met het verbruik van circa 2 miljoen huishoudens. Sinds 2021 is de levering van elektriciteit aan datacenters met 37% gestegen. Tegelijkertijd gelden sinds 2022 regels die de bouw van datacenters met aansluitingen boven 70 MW verbieden, maar die beperking geldt alleen voor nieuwbouwlocaties groter dan 10 hectare. Het geplande Equinix-terrein beslaat ongeveer 7,5 hectare en valt daarmee buiten die specifieke limiet.
De beoogde locatie ligt pal naast de Maximacentrale — een moderne gasgestookte elektriciteitscentrale — en nabij een hoogspanningsstation van TenneT. De eigenaar van de Maximacentrale zegt echter geen contact te hebben gehad met Equinix over de plannen. Datacenters vervullen cruciale functies voor overheid, zorg en bedrijven (bijv. Defensie, politie, Belastingdienst, ziekenhuizen, telecom), en de opkomst van kunstmatige intelligentie drijft de vraag naar rekenkracht en elektriciteit verder op. Het Internationaal Energieagentschap waarschuwde eerder dat de elektriciteitsvraag van datacenters de komende jaren sterk kan toenemen en tegen 2030 omvangrijker kan zijn dan nu voorzien.
Voor gewone gebruikers betekent dit dat veel dagelijkse diensten — pinbetalingen, streaming, online winkelen, gamen, berichtenapps en cloudsoftware — direct afhankelijk zijn van datacenters. De spanning tussen de noodzaak van digitale infrastructuur en de beperkte capaciteit van het regionale stroomnet maakt keuzes over locatie, netverzwaring, aanvullende energiebronnen of aanscherping van vergunningregels urgent. Mogelijke opties om knelpunten te verminderen zijn netwerkuitbreiding, lokale productie van stroom, energie-efficiëntere datacenterontwerpen of het verplaatsen van nieuwe grote aansluitingen naar gebieden met meer netcapaciteit.