'Geen scan, geen paspoort': zo'n 180 gemeenten scannen al gezichten en het kabinet wil de gezichtsscan nu voor iedereen verplichten

In dit artikel:

Inwoners van steeds meer Nederlandse gemeenten moeten bij het aanvragen of vernieuwen van een paspoort of identiteitskaart naast een pasfoto ook een gezichtsopname laten maken. Een biometrische camera vergelijkt hun gezicht automatisch met de foto op het aangevraagde document. Wie weigert, krijgt volgens het artikel het reisdocument niet mee.

De praktijk kwam aan het licht in Enschede en Losser, waar inwoners hiertoe verplicht werden. Volgens antwoorden van staatssecretaris Eric van der Burg (Binnenlandse Zaken) aan de Tweede Kamer, gedateerd 10 november 2026, gebruiken inmiddels meer dan de helft van de gemeenten automatische gezichtsvergelijking. Het zou gaan om ongeveer 180 gemeenten. PVV-Kamerlid Emiel van Dijk vroeg daarop op welke wettelijke basis dit gebeurt en of de gemeenten aan de privacyregels voldoen.

De Autoriteit Persoonsgegevens heeft gewaarschuwd dat een expliciete wettelijke grondslag voor het verwerken van deze biometrische gegevens ontbreekt. Van der Burg erkent dat risico, maar steunt de gemeenten en wil de werkwijze juist wettelijk vastleggen. Zijn ministerie werkt aan wijzigingen van onder meer de Paspoortwet, de Wet op de Nederlandse identiteitskaart en de Wet basisregistratie personen. Gezichtsvergelijking moet daardoor uiteindelijk onderdeel worden van de standaardprocedure bij alle Nederlandse gemeenten en in Caribisch Nederland.

Als redenen noemt de staatssecretaris dat pasfoto’s maximaal tien jaar oud kunnen zijn en dat baliemedewerkers gezichten minder betrouwbaar zouden herkennen. Tegelijkertijd blijkt volgens zijn antwoorden dat het ministerie geen volledig overzicht heeft van de gemeenten die de technologie gebruiken. Ook is niet bekend of overal de vereiste privacywaarborgen, zoals een gegevensbeschermingseffectbeoordeling, zijn uitgevoerd. Het artikel bekritiseert daarom zowel de juridische basis als het gebrek aan toezicht en roept de Tweede Kamer op de verplichte toepassing tegen te houden.