Geen passende lesmethodes in speciaal onderwijs: 16-jarigen leren uit boekjes groep 3

maandag, 16 februari 2026 (07:02) - NOS Nieuws

In dit artikel:

Leerlingen in het gespecialiseerd onderwijs in Nederland krijgen vaak les met methodes die niet voor hen zijn gemaakt. Dat blijkt uit gesprekken met schoolleiders, lerarenopleiders en docenten: commerciële uitgevers zien de bijna 110.000 leerlingen met leer- en gedragsproblemen of lichamelijke en verstandelijke beperkingen als een te kleine, financieel onaantrekkelijke niche. Het gevolg is dat lesmateriaal uit het regulier onderwijs wordt gebruikt, terwijl dat uitgaat van een andere ontwikkelingssnelheid en belevingswereld. Dit veroorzaakt leerachterstanden, frustratie en vermindering van zelfredzaamheid bij leerlingen.

Directeur Ilja de Voogd van VSO Alphons Laudyschool in Amsterdam en lerarenopleider Herald Hofmeijer noemen het gebrek aan passende tussenstappen en herhaling problematisch. Voormalig leraar van het jaar Steffie van der Meijden beschrijft hoe het gebruik van kinderachtige boeken bij oudere leerlingen soms zelfs tot grote emotionele en gedragsreacties leidde. Veel scholen zijn daardoor afhankelijk van gemotiveerde leraren die in hun werktijd of in vrije uren zelf materiaal ontwikkelen — een tijdrovende oplossing die niet structureel volhoudbaar is.

Als antwoord werken scholen en de sectorraad GO aan GOpen, een landelijk digitaal platform om kwalitatief passend lesmateriaal uit te wisselen en expertise te bundelen. Begin maart gaat het platform live met de eerste vijftig lessen, ontwikkeld door teams van docenten en onderwijskundigen. Scholen zoals Heliomare College Alkmaar tonen dat aangepast materiaal kan leiden tot aanzienlijke winst: betere leesvaardigheid, meer zelfstandigheid (bijvoorbeeld het kunnen lezen van WhatsApp of een menukaart) en een opbloeiende zelfwaardering bij leerlingen.

Financiering blijft echter de grote knelpunten. De sectorraad kan leraren nu alleen een kleine vrijwilligersvergoeding geven; scholen dragen veel kosten zelf. Het ministerie heeft recent subsidie toegezegd tot 2030, maar het bedrag is onduidelijk en de langere termijn is onzeker. Zonder structurele, voldoende overheidsbijdrage blijft de beschikbaarheid en continuïteit van passend leermateriaal kwetsbaar.