Geen computer en nog nooit online betaald: Niels Destadsbader ergert zich aan digitalisering
In dit artikel:
Zanger en presentator Niels Destadsbader blikt in de 100ste aflevering van de Radio 2-podcast Mens erger je niet (WinWin) nostalgisch terug op de spontane ontmoetingen van zijn jeugd — denk aan kletsen in de frituur of naar de Quick gaan met vriendjes — en uit zijn ergernis over de toenemende digitalisering die zulke microcontacten verdringt. Hij vertelt dat hij bewust weinig op digitale technologie leunt (geen computer, geen online betalingen, op zijn telefoon alleen Instagram en WhatsApp) omdat hij die niet gelukkig maakt en omdat apparaten vaak echte interacties onderbreken.
Griet Van Vaerenbergh, docente sociale psychologie aan Thomas More en woordvoerder van vzw Positivologie, legt uit waarom die kleine ontmoetingen zo belangrijk zijn. Mensen hebben volgens haar een fundamentele "need to belong": verbondenheid is, naast eten en veiligheid, een basisbehoefte. Historisch gezien hing overleven af van sociale groepen, en ook nu blijken korte, onverwachte gesprekken — zogenoemde microconnecties — sterk bij te dragen aan ons welzijn. Sociaal psychologisch onderzoek (onder andere werk van Nicholas Epley) toont dat een simpel praatje met een vreemde ons geluksgevoel verhoogt, vaak meer dan we vooraf verwachten.
Van Vaerenbergh benadrukt dat sociale contacten stress verlagen, levensvoldoening verhogen en zelfs de fysieke gezondheid ten goede kunnen komen. Ze maakt ook onderscheid tussen materieel geluk en sociaal geluk: aan spullen went het snel (hedonische adaptatie), maar nieuwe sociale ervaringen blijven langer emotioneel opladen. Daarom zetten sommige artsen inmiddels in op "social prescribing": het voorschrijven van sociale activiteiten als alternatief of aanvulling op medicatie, omdat contact een grote impact heeft op welzijn.
Tegelijkertijd heeft digitalisering een keerzijde. Smartphones en schermen fragmenteren aandacht, maken aanwezigheid oppervlakkiger en vergroten paradoxaal genoeg gevoelens van eenzaamheid, aldus Van Vaerenbergh. Zelfs een zichtbaar toestel op tafel vermindert aandacht en empathie vergeleken met neutrale objecten. Destadsbader illustreert dit met de alledaagse ervaring van bestelautomaten in hamburgerzaken: een nieuwe werkelijkheid waarin menselijke interactie is gereduceerd tot klikken op een scherm.
Kortom: het artikel koppelt persoonlijke nostalgie en technologische scepsis van een bekende Vlaming aan wetenschappelijke verklaringen waarom kleine, spontane contacten essentieel zijn voor geluk en gezondheid — en waarschuwt dat digitalisering die waardevolle momenten dreigt te eroseren.