Geen bloemen en champagne op 77ste verjaardag van de Navo
In dit artikel:
De Navo verkeert deze week in een van zijn zwaarste beproevingen sinds de oprichting, nu spanningen tussen Washington en Europese hoofdsteden het bondgenootschap dreigen te splijten. Aanleiding zijn uitgesproken opmerkingen van president Donald Trump over een mogelijke Amerikaanse uittreding en zijn onvrede over het gebrek aan Europese steun voor Amerikaanse militaire acties tegen Iran en de beveiliging van de Straat van Hormuz. Hoewel een formeel vertrek uit de Navo politieke en juridische hobbels kent, kan de president al praktisch schade aanrichten door inzet van troepen te beperken of Amerikaanse militairen uit Europa terug te halen.
Analisten en diplomaten noemen de huidige episode uitzonderlijk ernstig; voormalig Navo-ambassadeur Ivo Daalder noemde het “verreweg de ergste crisis” voor het bondgenootschap. Eerder dit jaar waren er ook grote ruzies — de Groenland-affaire en de verdeeldheid over de oorlog in Oekraïne — maar die werden uiteindelijk op één of andere manier geblust. Nu ligt de breuklijn buiten Europa: Europese landen, waaronder Spanje, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Italië, weigeren bases of ondersteuning te verlenen voor bepaalde Amerikaanse operaties tegen Iran, wat Trump bijzonder kwalijk neemt.
De verharding kreeg ook een persoonlijk tintje toen Trump de Franse president Emmanuel Macron openlijk vernederde tijdens een bijeenkomst, iets dat andere Europese leiders ertoe aanzet zich steviger te verweren tegen Amerikaanse druk. Britse premier Keir Starmer en Polen’s Donald Tusk reageerden afstandelijker of kritisch op het Amerikaanse buitenlands beleid, terwijl spanningen over sancties tegen Rusland, een energiecrisis en hulp aan Oekraïne een bredere veiligheids- en beleidscrisis vormen.
Navo-secretaris-generaal Mark Rutte reist volgende week naar het Witte Huis om opnieuw te proberen de alliantie bijeen te houden. Rutte heeft naar verluidt al drie keer eerder succesvolle bemiddeling geleverd — in Den Haag, bij steun aan Oekraïne en tijdens de Groenland-crisis — maar analisten vrezen dat de huidige confrontatie de zwaarste test tot nu toe wordt voor zowel de organisatie als voor de trans-Atlantische verhoudingen.