"Geef de Iraniërs een eerlijke kans om voor hun vrijheid te vechten", zegt Pahlavi, zoon van laatste sjah, in interview met VRT NWS

In dit artikel:

Reza Pahlavi, de zoon van de laatste sjah van Iran, roept Europa en de Verenigde Staten op veel harder op te treden tegen het Iraanse regime. In een interview met VRT NWS tijdens zijn bezoek aan Brussel zegt hij dat vier decennia van dialoog en toegevingen volgens hem geen verandering hebben gebracht. Het volledige gesprek wordt uitgezonden in Terzake.

Pahlavi profileert zich al jaren als pleitbezorger van een democratisch Iran. Sinds de grootschalige protesten in januari presenteert hij zich ook als mogelijke figuur voor een overgangsbestuur als het regime van de ayatollahs zou vallen. Hij benadrukt echter dat hij geen persoonlijke macht nastreeft en geen koning, president of andere nationale leider wil worden. Zijn doel is naar eigen zeggen dat Iraniërs zelf, via vrije verkiezingen, hun toekomst kunnen bepalen.

Pahlavi is de zoon van Mohammad Reza Pahlavi, die Iran van 1941 tot 1979 als sjah regeerde. Zijn bewind was prowesters en stimuleerde modernisering en economische ontwikkeling, maar was ook autoritair en werd in verband gebracht met onderdrukking en marteling. De Iraanse Revolutie van 1979 maakte een einde aan de monarchie en bracht ayatollah Khomeini aan de macht. Daardoor blijft Pahlavi binnen de Iraanse diaspora omstreden: sommige groepen steunen hem, terwijl anderen vrezen dat hij onvoldoende afstand neemt van het autoritaire verleden van zijn vader.

Voor een politieke overgang ziet Pahlavi drie voorwaarden: miljoenen Iraniërs mobiliseren, twijfelaars binnen het regime overtuigen zich bij de oppositie aan te sluiten en internationale steun verzamelen. In dat kader ontmoet hij in Brussel Europese beleidsmakers en Belgische politici. Hij woont onder meer een bijeenkomst van de Franstalige liberalen van MR bij en spreekt op uitnodiging van minister van Defensie Theo Francken aan de Koninklijke Militaire School.

Zijn bezoek leidt tegelijk tot protest van Iraanse organisaties in België. Zij vinden dat Pahlavi slechts één van de vele oppositiestemmen vertegenwoordigt en vrezen dat westerse contacten hem ten onrechte als toekomstige leider naar voren schuiven. Pahlavi verwerpt die kritiek en zegt dat zijn inzet draait om zelfbeschikking, niet om dynastieke macht.

Volgens hem moeten Iraniërs zelf de verandering afdwingen, maar moet de internationale gemeenschap hen daarbij een eerlijkere kans geven. Hij vindt dat het Westen het Iraanse regime te lang ruimte heeft gegeven en sluit steun aan maatregelen die het onderdrukkingsapparaat verzwakken niet uit. Eerder riep hij de Amerikaanse president Donald Trump op in te grijpen. Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iraanse doelen eind februari, waarbij volgens het artikel ook opperleider Ali Khamenei werd gedood, leidden echter niet tot een machtswissel.

Pahlavi stelt dat een democratisch Iran ook in Europees belang is, omdat Teheran volgens hem Rusland steunt in de oorlog tegen Oekraïne en via steun aan onder meer de Houthi’s bijdraagt aan regionale instabiliteit, problemen voor de scheepvaart en hogere olieprijzen.