Geboorte, dood, vakantie of Duitse soldaten: dit willen de wieken van een molen je vertellen

In dit artikel:

De komende tien dagen zetten veel Vlaamse molenaars hun wieken in de rouwstand uit protest tegen besparingen. Die stand verwijst naar een eeuwenoude manier waarop molenaars boodschappen verspreidden onder dorpsbewoners. Vlaanderen telt nog ongeveer 250 actieve molens en zo’n 1.000 molenaars; in Oost-Vlaanderen zijn dat er ongeveer 50.

De wieken dienden vroeger zowel voor feestelijk als somber nieuws. Een stand vlak voor de verticale positie kondigde een geboorte aan. Ook huwelijken, kermissen en dorpsfeesten werden ermee gemeld, soms met vlaggen en wimpels. Dat gebeurde spaarzaam, omdat een versierde molen niet kon draaien en dus geen graan kon malen.

De huidige rouwstand bestaat uit een onderste wiek die tegen de wijzers van de klok in net voorbij het midden staat. Molenaars gebruiken die om hun medeleven te betuigen bij het overlijden van een collega of bekende dorpsbewoner. Vroeger werd de molen bij een passerende begrafenisstoet zelfs meegedraaid tot die de begraafplaats had bereikt. Dezelfde stand kon ook Goede Vrijdag of een naderende storm aanduiden.

De wieken gaven daarnaast informatie over het werk in de molen. Stilstaande wieken konden betekenen dat er niet werd gewerkt, terwijl de korte rust- of bedelstand aangaf dat er wel wind was, maar geen graan. Zo wisten graanbezitters waar ze terechtkonden. Het Sint-Andrieskruis verwees naar een langere rustperiode. Volgens molenaar Alain Goublomme komen zulke signalen vandaag minder vaak voor, omdat molenaars doorgaans nog maar enkele keren per maand op hun molen zijn.