Geblokkeerde bankrekeningen na een overlijden: "Langstlevende partner heeft recht op leefgeld" 

In dit artikel:

Na een overlijden blokkeert de bank automatisch alle rekeningen van de overledene zodra zij op de hoogte is, om te voorkomen dat geld in verkeerde handen terechtkomt en om de erfopvolging duidelijk te krijgen. Notaris Astrid Dobbels legt uit dat het vaak eerst nog moet worden uitgezocht hoeveel kinderen iemand had, of er een testament of huwelijkscontract bestaat en wie precies de wettelijke erfgenamen zijn — dat kan enkele weken duren en in sommige gevallen veel langer.

Voor de langstlevende partner kan dat problematisch zijn, zeker wanneer er alleen een gemeenschappelijke zichtrekening was: die rekening wordt ook geblokkeerd, waardoor je tijdelijk geen of zeer beperkt bij je eigen geld kunt. Banken mogen echter sommige dringende kosten ondanks de blokkering toch betalen, op vertoon van facturen. Denk aan begrafeniskosten, medische rekeningen, maximaal twee maanden huur of facturen van een woonzorgcentrum. Dobbels: "Die regels bestaan om alle erfgenamen te beschermen."

Getrouwde of wettelijk samenwonende partners kunnen bovendien leefgeld aanvragen: de langstlevende mag de helft van de tegoeden op zicht- en spaarrekeningen opvragen, tot maximum €5.000 (totaal per overledene, over alle banken samen). Die aanvraag moet wel persoonlijk aan een bankkantoor worden gedaan, wat voor oudere of zieke mensen een extra drempel vormt nu banken filialen hebben gesloten.

Let ook op automatische domiciliëringen: die worden stopgezet zodra rekeningen geblokkeerd zijn. Daardoor kunnen elektriciteit, gas, telecom enz. niet meer automatisch betaald worden. Nabestaanden doen er verstandig aan snel een overzicht te maken van lopende kosten, contact op te nemen met leveranciers en de post van de overledene in de gaten te houden om vervelende aanmaningen te vermijden.

Rekeningen blijven geblokkeerd zolang niet 100% duidelijk is wie de erfgenamen zijn; in eenvoudige gevallen is 3 à 4 weken realistisch, bij complexere dossiers of wanneer de rechtbank moet tussenkomen kan het veel langer duren. Om het proces te versnellen kun je bij FOD Financiën een gratis attest van erfopvolging aanvragen — maar alleen als er geen testament of huwelijkscontract is en er geen minderjarige of onbekwame kinderen zijn. Anders moet een notaris een akte van erfopvolging opstellen (vast ereloon circa €211, en +€135 per onroerend goed).

Praktische tip: wie samenwoont of huwelijkse goederen wil beschermen, doet er goed aan financiële zaken en volmachten op orde te hebben en te overwegen aparte rekeningen of duidelijke testamentaire regelingen om nabestaanden latere kopzorgen te besparen.