Gebed voor kerk, overheid en samenleving in onbekend pinksterlied van Paul Gerhardt
In dit artikel:
Het Pinksterlied van de lutherse dichter Paul Gerhardt (1607–1676), in Nederlandse vertaling bekend onder de openingsregel Wees welkom, Geest des Heeren, schetst Pinksteren in opvallend brede lijnen: van het intieme innerlijk tot betrokkenheid bij kerk en wereld. Gerhardt schreef het oorspronkelijk in 1653; de melodie is van Johann Crüger. Waar de Duitse tekst uit zestien strofen bestond, kwam slechts één Nederlandse bewerking in een bundel terecht: de zevencoupletvertaling van Hans Hugo Rapparlié (1909–1987) in het Gezangboek van de Evangelische Broedergemeente (Hernhutters). De melodie van Crüger heeft later ook dienst gedaan in het Liedboek 1973 voor een andere tekst van Willem Barnard.
In inhoudelijke richting beveelt het lied de Heilige Geest eerst persoonlijk welkom in het hart van de gelovige: de ziel wordt voorgesteld als woonplaats voor de Geest, die niet als vage kracht maar als de toegeschreven Geest van Vader en Zoon binnenkomt. Gerhardt verbindt Pinksteren expliciet met schepping, wedergeboorte en doop, en gebruikt beelden van zalving waardoor de gelovige geroepen wordt tot rollen als profeet, priester en koning. De Geest verschijnt bovendien als trooster en leraar, die mensen in moeilijkheden bijstaat en die verdeeldheid kan helen door eensgezindheid te schenken.
In het tweede gedeelte verschuift de aandacht naar kerk en samenleving: het gebed strekt zich uit tot de wereldwijde bediening van de Geest en erkent Gods heerschappij over de volkeren. Specifiek vraagt Gerhardt om goddelijke inslag bij leiders en burgers—wijsheid voor ouderen, waarheid voor jongeren, verlichting voor het volk—en om bescherming van land en samenleving. Het slot richt zich op standvastigheid in geestelijke strijd en op het verlangen naar de troost van een sterven dat de eeuwige zaligheid beërft.
Het Reformatorisch Dagblad organiseert twee zangavonden over Gerhardts liederen met hymnoloog dr. Jaco van der Knijff, op 5 juni in Dordrecht en 12 juni in Amersfoort.