Gasvoorraad lager dan ooit: draait de belastingbetaler op voor de kosten?
In dit artikel:
EBN start vanaf april met het jaarlijkse 'vulseizoen' om samen met marktpartijen de Nederlandse gasbergingen bij te vullen. De vier grote opslaglocaties (Bergermeer, Alkmaar, Norg en Grijpskerk) staan momenteel op ongeveer 5 procent gevuld; samen bevatten ze maximaal circa 14 miljard m3 (140 TWh). Doel is vooral om voor de winter een strategische buffer te hebben, onverwachte leveronderbrekingen op te vangen en prijsschommelingen af te vlakken. Daarnaast geldt een EU-afspraak dat de bergingen per 1 november voor ten minste 80 procent gevuld moeten zijn.
Dit jaar heeft EBN een veel grotere vultaak dan voorheen: voor 2026 is maximaal 80 TWh opgenomen, tegenover ongeveer 25 TWh in 2025 en 12 TWh het jaar daarvoor. Voor de inkoop is een lening van ongeveer 8 miljard euro van de staat beschikbaar; minister en EBN benadrukken dat dat geld terugverdiend moet worden, maar waarschuwen ook dat de uiteindelijke omvang van de uitgaven kan oplopen als de huidige energieprijzen hoog blijven.
Er is politieke en deskundige onrust over wie het prijsrisico draagt. Kamerlid Hidde Heutink waarschuwde dat de aanschaf van gas nu 'heel duur' is en dat de staat — uiteindelijk de belastingbetaler — kan opdraaien voor verliezen als gas later voor veel lagere prijzen moet worden verkocht. Energie-experts stellen dat doordat commerciële partijen door de hoge prijzen minder geneigd zijn nu voorraden aan te leggen, het prijsrisico in sterke mate naar de overheid verschuift: EBN zal moeten inspringen waar de markt afhaakt.
Praktische beperkingen vergroten de haast: er is een maximuminjectie per dag in de bergingen, waardoor EBN volgens experts uiterlijk begin mei moet beginnen om de 80 procent-doelstelling op tijd te halen. EBN houdt details over timing, volumes en verkoopprijzen om commerciële redenen afgeschermd. De lening van ~8 miljard staat nu geboekt, maar kan bij aanhoudend hoge prijzen oplopen.
EBN profileert zich als de 'vulagent' van de staat en is volledig in overheidshanden. Naast op- en verkoop van gas neemt het bedrijf deel aan olie- en gasproductieprojecten in Nederland; in de vorige energiecrisis leverde dat aanzienlijke inkomsten op. Of dat ditmaal ook lukt, is onzeker — marktpartijen zijn terughoudender geworden en het rendement op voorraadopbouw staat onder druk. Mogelijke extra kosten zouden, waar dat kan, worden doorberekend. Gasunie heeft aangegeven zich geen zorgen te maken over de aanvoer.