Gasunie: Nederland kwetsbaar bij langdurige gasuitval, noodvoorraad nodig
In dit artikel:
GTS, de dochter van Gasunie die de minister van Klimaat en Groene Groei adviseert, waarschuwt in een nieuwe weerbaarheidsanalyse dat Nederland onvoldoende is voorbereid op een langdurige onderbreking van de gaslevering. Voor kortdurende problemen — zoals koude winters of incidentele storingen — is het land redelijk weerbaar, maar bij een verstoring die maanden duurt ontstaan tekorten en grote prijsrisico’s.
Centraal in de aanbevelingen staat het operationeel houden van bestaande gasopslagen en het aanleggen van een strategische noodvoorraad. In uitzonderlijke situaties kan ook zogenaamd kussengas — normaal nodig om druk in de opslagen te garanderen — gedeeltelijk worden vrijgemaakt om tekorten te dempen. Nederland beschikt volgens GTS over circa 300 miljard kWh kussengas; op Europees niveau gaat het om minstens 800 miljard kWh. GTS stelt verder dat EU-opslagen voldoende potentieel hebben om een tekort van ongeveer 500 miljard kWh op te vangen, mits zo’n noodvoorraad snel inzetbaar wordt gemaakt. Ter vergelijking: het CBS rapporteerde dat Nederland in 2024 ongeveer 30 miljard m³ aardgas verbruikte, zo’n 300 miljard kWh.
De kwetsbaarheid komt mede door een omslag van netto-exporteur naar importafhankelijkheid: nu wordt circa 67 procent van het gas ingevoerd, vooral uit Noorwegen en via LNG uit bijvoorbeeld de VS. Omdat gas nog altijd belangrijk is voor betaalbare energie en het balanceren van variabele zon- en windproductie, vergroot geopolitieke onzekerheid het risico op economische schade en energiearmoede — vergelijkbaar met de Europese gascrisis na de Russische inval in Oekraïne.
Op korte termijn raadt GTS maatregelen aan aan zowel de vraag- als aanbodzijde: vraagreductie door bijvoorbeeld kolencentrales maximaal in te zetten om gascentrales te ontzien, en aanvoeracties zoals maximale benutting van Europese opslagen, stimuleren van binnenlandse productie en het aangaan van langlopende, gediversifieerde contracten. GTS noemt een langdurige gasonderbreking een Europees risico en pleit voor gezamenlijke beoordeling en afspraken tussen lidstaten over snel inzetbare strategische noodvoorraden om huishoudens en industrie te beschermen.