Gaat minister Brouns norm voor drinkwater voor lange tijd versoepelen? "Spelen met gezondheid van honderdduizenden West-Vlamingen"
In dit artikel:
Het ontwerp van het Vlaamse ‘drinkwaterplan’ van minister Jo Brouns (CD&V), waar VRT NWS inzicht in kreeg, bevat een omstreden keuze: de tijdelijke versoepeling van de grenswaarde voor triazolen in drinkwater — al eerder opgetrokken tot 1 microgram per liter — zou verlengd worden. Dat voorstel, bedoeld voor vier waterproductiecentra van De Watergroep in West-Vlaanderen, waaronder De Blankaart bij Diksmuide, stuit op felle kritiek van milieuorganisaties, experts en een aantal overheidsinstanties.
Achtergrond: enkele jaren geleden werden in de Westhoek verhoogde concentraties 1,2,4-triazolen en TFA aangetroffen. Die stoffen zijn afbraakproducten van schimmelwerende landbouwpesticiden en van bepaalde PFAS-pesticiden; ook industrie en huishoudens leveren bijdragen. Wetenschappelijk onderzoek en dierenproeven wijzen op schadelijke effecten, vooral op voortplanting en nageslacht. De Blankaart levert drinkwater aan ongeveer 363.000 mensen en toont herhaaldelijk waarden die ver boven de Europese norm van 0,1 µg/l liggen; ook TFA-concentraties zijn er hoog. Triazolen en TFA zijn bovendien moeilijk uit water te zuiveren.
Wat gebeurde: ruim een jaar geleden gaf minister Brouns al toestemming voor een tijdelijke afwijking van de Europese norm (factor 10, tot 1 µg/l) voor vier productielocaties in West-Vlaanderen, bedoeld als noodmaatregel om de watervoorziening te garanderen. Die afwijking loopt dit jaar af; Brouns moest tegen eind december een structureel ‘drinkwaterplan’ voorleggen, maar de beleidsnota werd uitgesteld en verschijnt waarschijnlijk pas na de paasvakantie. Het concept dat nu circuleert, bevat volgens bronnen de intentie de versoepeling te verlengen, zonder een verbod op de betreffende pesticiden.
Reacties en gevolgen: milieuorganisaties en een omgevingsadvocaat spreken van een zwak plan dat te veel de landbouw verdedigt. Juridische kritiek luidt dat er geen rechtsgrond is voor een blijvende afwijking, en dat honderdduizenden West-Vlamingen daardoor langdurig aan hogere pesticidenwaarden worden blootgesteld. De Watergroep en minister Brouns benadrukken dat het kraanwater veilig is en dat het plan zowel bevoorradingszekerheid als waterkwaliteit wil verzekeren. Toch vermijden vele bewoners uit de regio uit voorzorg nog kraanwater.
Wat ontbreekt: het ontwerp neemt geen stokje voor een bronaanpak — geen verbod op de mosterdmakende pesticiden — terwijl experts en organisaties juist pleiten voor maatregelen bij de bron omdat die stoffen nauwelijks achteraf uit drinkwater te halen zijn. Ter vergelijking: Nederland, Denemarken, Noorwegen en Zweden verbieden al bepaalde PFAS-pesticiden; in Wallonië gelden beperkingen rond grondwaterwinningsgebieden.
Kortom: het conceptplan triggert een publieke en juridische discussie over veiligheid, wettelijke basis en de vraag of bescherming van drinkwater prioriteit moet krijgen boven tijdelijke economische en leveringsmotieven.