Gaan we bij deze energieprijzen dan eindelijk over op warmtepomp en e-auto?
In dit artikel:
Ties Joosten, adjunct-hoofdredacteur en auteur van de nieuwsbrief over klimaat, milieu en energie, beschrijft hoe de oorlog tussen de VS/Israël en Iran de energieprijzen flink heeft opgedreven. Na schommelingen door een kort staakt-het-vuren en sluiting van de Straat van Hormuz is olie nu ruim twee keer zo duur als vóór het conflict; de gasprijs staat ruim 50% hoger en analisten verwachten dat die hogere niveaus langdurig kunnen blijven omdat gasvelden en infrastructuur zijn beschadigd en herstel jaren kan duren.
Dit is de tweede grote geopolitieke prijsstijging in korte tijd — eerder joeg de oorlog in Oekraïne onder Poetin de tarieven al omhoog — maar Joosten betwijfelt of de huidige prijspieken op zichzelf de energietransitie snel zullen versnellen. Technisch en economisch gezien zijn isolatie, warmtepompen en elektrische auto’s vaak al voordeliger in gebruik: warmtepompen en de meeste isolatiemaatregelen verdienen zich in enkele jaren terug en elektrische auto's zijn per kilometer aanzienlijk goedkoper. Toch vormen de hoge aanschafkosten (vaak duizenden tot tienduizenden euro’s) een grote drempel; veel huishoudens kunnen zo’n investering financieel niet makkelijk dragen. Joosten wijst erop dat de helft van de huishoudens minder dan 23.000 euro spaargeld heeft, wat kopen van duurzame technologieën onzeker maakt.
Daarnaast wijst hij op beleidskeuzes die de transitie hebben vertraagd. Het kabinet onder Schoof schafte onder meer de SEPP-subsidie voor particuliere elektrische auto’s af — ook voor tweedehandskopers met beperkt spaargeld — en haalde de verplichting weg een warmtepomp te plaatsen bij vervanging van de cv-ketel. Hoewel het kabinet-Jetten die verplichting later weer invoerde, kostte het beleidswissel de samenleving drie jaar vertraging, een periode waarin Nederland afhankelijk bleef van dure fossiele brandstoffen en gevoelig was voor geopolitieke schokken.
Joosten sluit af met de vraag of deze les ertoe zal leiden dat Nederland structureler minder afhankelijk wordt van olie en gas, of dat dezelfde kwetsbaarheid zich opnieuw zal voordoen.