FVD waarschuwt voor Europees patiëntendossier: "Opt-out moet absoluut zijn"

In dit artikel:

Tweede Kamerlid Pepijn van Houwelingen (Forum voor Democratie) bekritiseerde tijdens een kamerdebat de Europese plannen voor de European Health Data Space (EHDS). Dat EU-initiatief heeft als doel medische gegevens tussen lidstaten uitwisselbaar te maken, bijvoorbeeld zodat Nederlanders in Spanje of Frankrijk snel geholpen kunnen worden. Van Houwelingen waarschuwde echter dat dit in de praktijk neer kan komen op een Europees patiëntendossier waarbij artsen en apothekers in andere landen ook gegevens zoals vaccinatiestatus kunnen opvragen.

Hij legde de nadruk op risico’s voor privacy, nationale controle en medische autonomie. De formele mogelijkheid om deelname te weigeren (opt‑out) is volgens hem geen absolute garantie: EU‑teksten en stukken van de minister spreken van gebruik voor “belangrijke doeleinden van algemeen belang” en van een zogenaamd doorbrekingsmechanisme dat beperkingen tijdelijk kan opheffen bij crises zoals een pandemie. Die mogelijkheid baart hem zorgen, mede gezien de ervaringen tijdens de coronaperiode die hij omschreef als aanleiding voor extra achterdocht — hij verwees expliciet naar wat hij noemde “medische apartheid” op grond van vaccinatiestatus.

Van Houwelingen pleitte voor een “absolute opt‑out”: een juridisch bindende regeling waarmee burgers definitief kunnen vastleggen dat hun medische gegevens nooit via het Europese systeem gedeeld mogen worden, ook niet in noodsituaties. Daarnaast stelde hij voor technisch de mogelijkheid te behouden Nederland volledig uit te koppelen van het systeem — een zogenaamde killswitch — zodat uitwisseling direct gestopt kan worden als dat nodig is. Hij vroeg de minister of Nederland juridisch nog kan garanderen zo’n uitzondering of technische afsluiting vast te leggen, en uitte de vrees dat overdracht van bevoegdheden aan de EU dat onmogelijk zou kunnen maken.

Kort samengevat: Van Houwelingen erkent het doel van betere grensoverschrijdende zorg, maar vreest dat de EHDS te ver gaat in het beschikbaar maken van Nederlandse medische data en pleit voor onherroepelijke uitsluiting en technische garanties om nationale regie en individuele keuze te beschermen.