FVD had gelijk over Groningen: Nederland hangt aan Amerikaanse en Russische gastankers, terwijl Shell en Exxon de NAM leeghalen

In dit artikel:

De NAM keert volgens haar jaarverslag over 2025 in totaal 1,43 miljard euro uit aan Shell en ExxonMobil, die elk de helft van het bedrijf bezitten. Het bedrag bestaat uit 70 miljoen euro dividend en een aanvullende uitkering van 1,36 miljard euro. Daarmee ontvangen de aandeelhouders sinds juni 2025 in totaal 4,43 miljard euro, terwijl de NAM verantwoordelijk blijft voor schadeherstel en versterking in Groningen.

De uitkering brengt de solvabiliteit van de NAM volgens het artikel onder de grens van 25 procent die de Staat, Shell en ExxonMobil in 2018 afspraken. De NAM stelt dat zij zelf geen partij is bij dat akkoord. In het jaarverslag waarschuwt het bedrijf bovendien dat het eigen vermogen vanaf eind 2027 tijdelijk negatief kan worden. Ook staat nog ruim een half miljard euro open van de 1,68 miljard euro die de Staat voor versterkingswerkzaamheden bij de NAM in rekening bracht; een deel daarvan wordt juridisch betwist.

Minister van Binnenlandse Zaken Pieter Heerma wil uitleg over de financiële positie van de NAM en het nakomen van de afspraken. Hoogleraar Herman Bröring waarschuwt dat de belastingbetaler uiteindelijk voor de gevolgen kan opdraaien. Het artikel verwijt het kabinet ondertussen dat het onvoldoende ingrijpt, terwijl Groningers volgens de tekst mogelijk tot 2032 op een veilig huis moeten wachten.

Daarnaast bekritiseert het artikel de definitieve sluiting van het Groningenveld, waartoe de Eerste Kamer in april 2024 besloot. Volgens de auteur zit er nog circa 550 miljard kubieke meter gas in de bodem, genoeg voor ongeveer achttien jaar Nederlands verbruik. Nederland importeerde in de eerste drie maanden van het jaar 44 LNG-ladingen uit de Verenigde Staten en zes uit Rusland; ongeveer 12 procent van de LNG kwam toen uit Rusland. Een overbruggingslening van 20 miljard euro moet staatsbedrijf EBN helpen gas voor de winter in te kopen, terwijl huishoudens volgens de aangehaalde verwachting 139 euro meer aan gas zullen betalen.

Het artikel pleit, in lijn met het standpunt van Forum voor Democratie, voor het openhouden van Groningen als strategische reserve en uiteindelijk voor nieuwe winning. Daarbij zouden Groningers vooraf ruimhartig moeten worden gecompenseerd en hun huizen eerst versterkt. Het Staatstoezicht op de Mijnen waarschuwt echter dat nieuwe winning opnieuw bevingen kan veroorzaken. De centrale kritiek van de auteur is dat aandeelhouders geld uit de NAM halen, terwijl de Staat en de Groningers met de financiële en maatschappelijke risico’s achterblijven.